با رسیدن به هفته هشتم بارداری، شما وارد پایان ماه دوم حاملگی شدهاید. این مرحله، جنین کوچک شما هنوز کمتر از ۲٫۵ سانتیمتر طول دارد، اما اتفاقات شگفتانگیزی درون رحم در حال رخ دادن است.
این هفته، سیستم عصبی مرکزی و ارگانهای اصلی بدن جنین تقریباً کامل شدهاند و قلب کوچکش با چهار حفرهی کامل، حدود ۱۶۰ بار در دقیقه میتپد — همان سرعتی که قلب شما بعد از یک فعالیت سنگین تجربه میکند!
حالی که شاید هنوز تغییرات ظاهری بارداری روی بدنتان مشخص نباشد، اما درون بدنتان همه چیز با سرعتی باور نکردنی در حال رشد و تکامل است. در ادامه، با تغییرات بدن مادر، وضعیت رشد جنین، توصیههای تغذیهای و مراقبتهای لازم در هفته هشتم بارداری آشنا میشوید.
👶 اتفاقات شگفتانگیز درون نوزاد در هفته هشتم بارداری
در هفته هشتم بارداری، سر جنین حالا صافتر شده، اما هنوز تقریباً بهاندازهی کل بدنش است. پوستش تشکیل شده ولی هنوز نازک و شفاف است.
در این هفته، دستگاه تناسلی شروع به رشد کرده، اما هنوز نمیتوان جنسیت جنین را در سونوگرافی تشخیص داد.
چشمها تقریباً شکل گرفتهاند و پلکها در حال بستن روی چشمها هستند. همچنین لالهی گوش، مچ دست، آرنج و مفصلهای زانو کاملاً مشخصاند.
در واقع، جنین در این مرحله شبیه یک نوزاد واقعی اما در ابعاد مینیاتوری است.
از نظر علمی، او اکنون از «نطفه» به مرحلهی جنین رسیده و بهزودی شروع به حرکتهای کوچک و نرم خواهد کرد؛ هرچند شما هنوز آنها را احساس نمیکنید.
اولین سونوگرافی در هفته هشتم بارداری
در این روزها احتمالاً بیصبرانه منتظر اولین سونوگرافی خود هستید.
سونوگرافی یکی از لذتبخشترین بخشهای دوران بارداری برای مادران است؛ چون برای اولین بار تصویر جنین خود را میبینند.
این آزمایش کاملاً بدون درد است و با استفاده از امواج صوتی بیضرر، تصویر جنین را روی مانیتور نشان میدهد.
معمولاً اولین سونوگرافی اصلی بین هفتههای ۱۸ تا ۲۰ بارداری انجام میشود، اما پزشک ممکن است پیش از هفته دوازدهم هم برای اطمینان از زمان دقیق بارداری، یک سونوگرافی اولیه تجویز کند.
اگر بارداری پرخطر دارید، سابقه ناهنجاریهای جنینی وجود دارد یا مبتلا به بیماریهایی مثل دیابت، کیست تخمدان یا فیبروم رحم هستید، ممکن است پزشک دفعات بیشتری سونوگرافی برایتان انجام دهد.
🔹 نحوه انجام سونوگرافی
در سونوگرافی معمولی، پزشک از شما میخواهد به پشت دراز بکشید تا ژل مخصوصی روی شکمتان بمالد. این ژل به حرکت راحتتر دستگاه (پروب) روی پوست و انتقال بهتر امواج صوتی کمک میکند.
امواج پس از بازتاب از اندامهای جنین به سیگنالهای الکتریکی تبدیل میشوند و تصویر واضحی از جنین روی مانیتور نمایش داده میشود.
اگر در اوایل بارداری (پیش از هفته دوازدهم) نیاز به بررسی دقیقتر باشد، از سونوگرافی واژینال استفاده میشود. در این روش، پروب کوچک مخصوصی از طریق واژن وارد میشود تا جنین و دهانه رحم با جزئیات بیشتری دیده شوند. این روش ممکن است باعث احساس فشار جزئی شود ولی کاملاً بیخطر است و تأثیری بر بارداری ندارد.
🔹 مزایای سونوگرافی در سهماهه اول
سونوگرافی در سهماهه اول میتواند:
-
ضربان قلب جنین را نشان دهد.
-
تعداد جنینها (تکقلو یا چندقلو) را مشخص کند.
-
محل جفت و وضعیت رحم را بررسی کند.
در سهماهه دوم، سونوگرافی جزئیات بیشتری از صورت، قلب، ستون فقرات، اندامها و شکم جنین را نشان میدهد و به پزشک در تشخیص ناهنجاریهای احتمالی کمک میکند.
البته باید بدانید که هیچ سونوگرافی نمیتواند بهطور کامل سلامت صددرصدی جنین را تضمین کند، اما ابزاری مؤثر برای اطمینان از روند طبیعی رشد نوزاد شماست.
🤰 بدن شما در هفته هشتم بارداری
در هفته هشتم بارداری، تغییرات بدن مادر بیشتر در سطح هورمونی و داخلی رخ میدهد. شاید هنوز شکمتان رشد زیادی نکرده باشد، اما رحم شما در حال بزرگتر شدن است و خستگی، تهوع یا حساسیت پستانها ممکن است بیشتر حس شود. در این مرحله لازم است ویزیتهای منظم پزشکی را آغاز کنید تا بارداریتان با کمترین خطر پیش برود.
🩺 تنظیم ویزیتهای منظم پزشکی
چه به ماما مراجعه کنید و چه به متخصص زنان و زایمان، هدف از مراقبتهای قبل از زایمان، کنترل روند حاملگی و پیشگیری از بروز مشکلات احتمالی است.
در هر ویزیت، پزشک یا ماما وضعیت عمومی، فشار خون، رشد جنین، و نتیجهی آزمایشها را بررسی کرده و توصیههای لازم را ارائه میدهد.
تحقیقات نشان میدهد که حتی در صورت بارداری بدون عارضه، ویزیتهای منظم دوران بارداری تأثیر مستقیم در تولد نوزاد سالم دارد. بنابراین هیچوقت مراجعههای خود را به تعویق نیندازید.
📅 برنامه معمول ویزیتهای بارداری:
-
از هفته ۴ تا ۲۸: هر ماه یک ویزیت
-
از هفته ۲۸ تا ۳۶: هر ۲ تا ۳ هفته یک ویزیت
-
از هفته ۳۶ تا زمان زایمان: هر هفته یک ویزیت
در بارداریهای پرخطر یا در صورت وجود بیماریهای زمینهای، پزشک ممکن است تعداد مراجعات را افزایش دهد.
🤒 سرماخوردگی، آنفولانزا و آلرژی در هفته هشتم بارداری
خانمهای باردار به دلیل تغییرات ایمنی بدن، بیشتر مستعد ابتلا به سرماخوردگی و آنفولانزا هستند. با این حال، مصرف دارو بدون مشورت با پزشک کاملاً ممنوع است؛ زیرا بسیاری از داروها میتوانند روی رشد جنین تأثیر منفی بگذارند.
🌿 درمانهای خانگی مطمئن:
-
نوشیدن مایعات زیاد، خصوصاً سوپ مرغ و چای بدون کافئین
-
استراحت کافی
-
استفاده از دستگاه بخور یا مرطوبکننده هوا
-
استفاده از محلول سالین (آب نمک) برای رفع گرفتگی بینی
💊 تنها مسکن ایمن در دوران بارداری، استامینوفن (Tylenol) است. از داروهای حاوی آسپرین، ایبوپروفن (آدویل، موترین) و داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی پرهیز کنید؛ زیرا خطر ناهنجاریهای جنینی را افزایش میدهند.
🦠 آنفولانزا در دوران بارداری
آنفولانزا در دوران بارداری ممکن است شدیدتر بروز کند و حتی به ذاتالریه منجر شود.
بنابراین تزریق واکسن آنفولانزا در هر مرحله از بارداری ایمن و توصیهشده است.
در صورت تب بالای ۳۹ درجه، بلافاصله با پزشک تماس بگیرید و طبق دستور او استامینوفن مصرف کنید. نوشیدن مایعات خنک و دوش آب ولرم نیز به پایین آمدن تب کمک میکند.
🤧 آلرژی و حساسیت در دوران بارداری
برای کنترل علائم آلرژی، بهتر است تا حد امکان از داروهای شیمیایی پرهیز کنید.
روشهای ایمنتر شامل استفاده از بخور، مرطوبکننده هوا و شستوشوی بینی با محلول سالین است.
در صورت نیاز به دارو، پزشک ممکن است کلرفنیرآمین یا استروئیدهای استنشاقی را تجویز کند که سابقه مصرف ایمن در دوران بارداری دارند.
☎️ چه زمانی باید فوراً با پزشک تماس بگیرید؟
در موارد زیر بلافاصله به پزشک متخصص زنان و زایمان یا اورژانس مراجعه کنید:
-
تب بالای ۳۹ درجه یا تب مداوم پس از مصرف استامینوفن
-
تنگی نفس یا مشکل در تنفس
-
درد شدید یا خونریزی
-
علائم آنفولانزا همراه با ضعف شدید
⚠️ خطرات محیط کار در هفته هشتم بارداری
اگر شاغل هستید، باید شرایط محیط کار خود را از نظر خطرات احتمالی بررسی کنید.
قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی، امواج رادیویی، یا فلزات سنگین مثل سرب میتواند برای جنین خطرناک باشد.
🧤 توصیههای ایمنی:
-
از ماسک، دستکش و عینک محافظ استفاده کنید.
-
در محیط دارای تهویه مناسب کار کنید.
-
از تماس مستقیم با مواد شیمیایی، رنگ، حلالها و بخارات سمی پرهیز کنید.
-
از کارفرما بخواهید برگه ایمنی مواد (MSDS) را در اختیار شما قرار دهد.
☢️ مواد و عوامل خطرناک برای جنین:
-
داروهای شیمیدرمانی، گازهای بیهوشی، مواد استریلکننده
-
حلالها، رنگها، الکلها و پاککنندهها
-
امواج رادیویی یونیزه (در محیطهای آزمایشگاهی)
-
سرب و فلزات سنگین
قرارگیری در معرض این مواد میتواند احتمال سقط جنین یا ناهنجاریهای مادرزادی را افزایش دهد. اگر در محیطی با این شرایط کار میکنید، حتماً با پزشک خود دربارهی اقدامات ایمنی مشورت کنید.
دربارهی خودتان در هفته هشتم بارداری
شغل مناسب و بدون خطر در دوران بارداری
اگر در خارج از خانه شاغل هستید، بهتر است در همین هفتههای ابتدایی بارداری با پزشک خود دربارهی شرایط کاریتان مشورت کنید. گاهی نوع شغل، میزان فعالیت بدنی، یا قرار گرفتن در معرض مواد خاص میتواند روی سلامت شما و جنین تأثیر بگذارد. پزشک با توجه به سن، وضعیت جسمی، نوع کار و سابقهی بارداریهایتان، مشخص میکند تا چه زمانی ادامهی کار برایتان بیخطر است.
در حالت کلی بهتر است:
-
بیش از ۸ ساعت در روز کار نکنید.
-
هفتهای ۵ روز یا کمتر مشغول باشید.
-
از زمان ناهار و استراحت برای رفع خستگی استفاده کنید.
نشستن طولانی در محیط کار
اگر شغلتان به گونهای است که بیشتر روز را پشت میز مینشینید، حتماً هر چند ساعت یکبار از جا بلند شوید، کمی قدم بزنید یا حرکات کششی ساده انجام دهید. این کار باعث بهبود گردش خون و کاهش احتمال کمردرد، ورم پاها و گرفتگی عضلات میشود.
نکته مهم:
-
از صندلیهای راحت و انعطافپذیر استفاده کنید.
-
پشت کمرتان بالش کوچکی بگذارید.
-
پاهایتان را گاهی دراز کنید یا روی زیرپایی قرار دهید.
ایستادن طولانی در دوران بارداری
اگر مجبورید ساعتهای طولانی سرپا بایستید، هر ساعت ۱۵ دقیقه بنشینید و استراحت کنید. هنگام ایستادن، بهتر است یکی از پاهایتان را روی سکو یا پله کوتاه قرار دهید تا فشار کمتری به کمرتان وارد شود.
پیشنهادها:
-
کفشهای راحت با پاشنه کوتاه بپوشید.
-
از لباسهای کشی و آزاد استفاده کنید.
-
در زمان استراحت، پاها را بالا بیاورید تا ورم نکند.
استرسهای شغلی در دوران بارداری
محیط کار پرتنش یا فعالیتهای سنگین میتوانند روی بارداری تأثیر منفی بگذارند. استرس زیاد باعث افزایش هورمون کورتیزول میشود که در طولانیمدت ممکن است رشد جنین را مختل کند. اگر کارتان از نظر جسمی یا روحی سخت است، حتماً با پزشک خود دربارهی محدود کردن ساعات کاری یا تغییر وظایف صحبت کنید.
بهویژه در سهماههی اول، توصیه میشود از بلند کردن اجسام سنگین، ایستادن طولانی یا کارهای خطرناک خودداری کنید. در هفتههای پایانی نیز، اگر دچار عدم تعادل یا خستگی شدید هستید، بهتر است فعالیتهای کاری را به حداقل برسانید.
بیماریها و محدودیتهای سلامتی
اگر بیماری مزمنی مانند دیابت، فشار خون بالا یا مشکلات کلیوی دارید، پزشک ممکن است توصیه کند ساعات کاری را کمتر کنید یا مدتی مرخصی بگیرید. همچنین در موارد بارداریهای چندقلویی یا سابقهی سقط یا زایمان زودرس، معمولاً توصیه میشود زودتر از موعد از کار فاصله بگیرید و در خانه استراحت کنید.
خوابهای عجیب در دوران بارداری
در هفته هشتم بارداری ممکن است متوجه شوید خوابهایتان عجیبتر و واضحتر از قبل شدهاند — مثلاً خوابهایی دربارهی حیوانات، تولد نوزاد یا موقعیتهای غیرواقعی.
این مسئله کاملاً طبیعی است و بیشتر به تغییرات هورمونی و افزایش فعالیت مغز در مراحل اولیهی بارداری مربوط میشود.
در سهماههی اول، خوابهایی با مضمون محافظت از نوزاد یا نگرانی دربارهی سلامت او بسیار رایجاند. حتی رؤیاهای ترسناک دربارهی زایمان یا ظاهر نوزاد نیز میتواند بازتابی از اضطراب طبیعی مادران در این دوران باشد.
برای داشتن خواب بهتر:
-
پیش از خواب، ذهن خود را با موسیقی آرام یا تنفس عمیق آرام کنید.
-
مصرف کافئین را کاهش دهید.
-
برنامهی خواب منظمی داشته باشید.
نکته پایانی
در هفته هشتم بارداری، سبک زندگی متعادل، خواب کافی و آرامش روانی نقش مهمی در سلامت شما و رشد جنین دارد. اگر احساس خستگی یا فشار بیش از حد در محیط کار دارید، حتماً با پزشک متخصص مشورت کنید تا با خیال آسوده دوران بارداری خود را ادامه دهید. 🌿
رژیم غذایی و ورزش در هفته هشتم بارداری
نیاز شما به آهن در این هفته دو برابر میشود
در هفته هشتم بارداری، بدن شما به شدت در حال افزایش حجم خون است و همین موضوع باعث میشود نیاز به آهن تقریباً دو برابر شود. آهن برای ساخت گلبولهای قرمز ضروری است و نقش مهمی در انتقال اکسیژن به جنین دارد.
اگر بدن شما آهن کافی دریافت نکند، دچار کمخونی میشوید؛ مشکلی که میتواند باعث خستگی، بیحالی، رنگپریدگی و حتی زایمان زودرس یا تولد نوزاد با وزن کم شود.
ویتامینهای پیش از بارداری معمولاً مقداری آهن دارند، اما در برخی خانمها این مقدار کافی نیست و پزشک ممکن است مکمل آهن اضافی تجویز کند. به خاطر داشته باشید که مصرف مکملهای آهن ممکن است باعث یبوست شود، بنابراین برای جلوگیری از آن:
-
آب فراوان بنوشید.
-
از غذاهای فیبردار مانند سبزیجات تازه، غلات سبوسدار و آلو خشک استفاده کنید.
منابع غذایی سرشار از آهن
برای تأمین آهن مورد نیاز، مصرف غذاهای زیر توصیه میشود:
-
گوشت قرمز کمچرب و جگر (در حد مجاز و با مشورت پزشک)
-
ماهیهای بدون جیوه مانند سالمون و قزلآلا
-
اسفناج، عدس، لوبیا و سبزیجات برگسبز تیره
-
غلات و بیسکویتهای غنیشده با آهن
-
میوههای خشک مثل کشمش و برگه زردآلو
نکته مهم: ویتامین C جذب آهن را افزایش میدهد. پس همراه وعدههای غذایی، از آب پرتقال تازه، فلفل دلمهای یا توتفرنگی استفاده کنید.
آیا واقعاً باید «به جای دو نفر» غذا بخورید؟
برخلاف باور عمومی، در دوران بارداری نیازی به خوردن دو برابر غذا وجود ندارد. در سهماههی اول، بدن شما تنها به حدود ۳۰۰ کالری اضافه در روز نیاز دارد — یعنی کمتر از یک وعدهی سبک.
مصرف بیرویهی کالری باعث افزایش وزن غیرضروری و مشکلاتی مانند فشار خون بالا یا دیابت بارداری میشود. پس به جای افزایش حجم غذا، روی کیفیت و ارزش غذایی مواد مصرفی تمرکز کنید.
چند پیشنهاد برای ۳۰۰ کالری سالم در روز:
-
یک فنجان ماست کمچرب همراه با یک عدد سیب متوسط 🍎
-
یک عدد سیبزمینی پخته با پوست + کمی پنیر کمچرب + ۲ فنجان بروکلی یا گلکلم 🥦
-
یک تکه نان سبوسدار با دو قاشق کره بادامزمینی 🥜
-
ساندویچ بوقلمون با نان گندم کامل، گوشت کمچرب، گوجهفرنگی و کاهو 🥪
-
یک فنجان برشتوک سبوسدار با نصف فنجان شیر بدون چربی و یک عدد موز کوچک 🍌
ورزش در هفته هشتم بارداری
اگر بارداری شما طبیعی است و پزشک محدودیتی تعیین نکرده، فعالیت بدنی سبک نهتنها مجاز است بلکه برای سلامت شما و جنین مفید خواهد بود. ورزش منظم باعث بهبود گردش خون، کاهش استرس، خواب بهتر و آمادگی بدن برای زایمان میشود.
ورزشهای مناسب در هفته هشتم:
-
پیادهروی آرام روزانه ۲۰ تا ۳۰ دقیقه
-
حرکات کششی و یوگای مخصوص بارداری
-
تمرینات تنفسی و مدیتیشن برای آرامش ذهن
نکته مهم: از ورزشهایی که با خطر زمینخوردن، پریدن یا فشار زیاد بر شکم همراه هستند، خودداری کنید.
جمعبندی
در هفته هشتم بارداری، تغذیهی شما نقش مستقیم در رشد سالم جنین دارد. آهن، ویتامین C، و مصرف متعادل کالری از ضروریترین نکات این دوران هستند. با مشورت پزشک خود، یک برنامهی غذایی متعادل و فعالیت بدنی ملایم داشته باشید تا بارداری سالم و پرانرژی را تجربه کنید. 🌿
سؤالهای معمول در هفته هشتم بارداری
اهمیت پرسیدن سؤال در اولین ویزیت قبل از زایمان
هیچ سؤالی مضحک یا بیاهمیت نیست. همهی خانمهای باردار در اولین ویزیت خود، سؤالات مشابهی دارند. وظیفهی پزشک شما این است که با آرامش و جزئیات کافی به سؤالات پاسخ دهد و نگرانیهای شما را کاهش دهد. اگر احساس کردید پزشک وقت کافی نمیگذارد یا پاسخها مبهم هستند، بهتر است پزشک دیگری انتخاب کنید.
📌 نکته مهم: سؤالات خود را از قبل یادداشت کنید تا هنگام ویزیت چیزی را فراموش نکنید.
پرسشهای کلیدی که میتوانید از پزشک بپرسید
-
چه مقدار اضافه وزن در بارداری طبیعی است؟
-
آیا باید مراقب خطراتی مثل بلند کردن اجسام سنگین، استرس یا مواد شیمیایی در محیط کار باشم؟
-
آیا کاری که انجام دادم ممکن است به جنین ضرر رسانده باشد؟ (جای خالی را با رفتار یا اتفاق خود پر کنید)
-
چه آزمایشات بیماریهای جنسی یا عفونتها توصیه میکنید؟ آیا آزمایش دیگری هم نیاز دارم؟
-
آیا باید نگران برخی علائم یا شرایط خاص باشم؟ (جای خالی را پر کنید)
-
چه ورزشهایی برای من ایمن و مناسب است؟
-
با توجه به سن و سابقه پزشکیام، چه آزمایشاتی توصیه میکنید؟
-
بین ویزیتها چگونه میتوانم با شما در تماس باشم؟
-
چگونه میتوانم کلاسهای پیش از تولد نوزاد پیدا کنم و در آنها شرکت کنم؟
-
آیا میتوانم برای ویزیتهای پزشکی همراه با همسر یا دوستم بیایم؟
-
اگر قبلاً سزارین داشتهام، آیا این بار میتوانم زایمان طبیعی داشته باشم؟
نکات تکمیلی
-
سؤالات خود را به دو دسته تقسیم کنید: سؤالات فوری و ضروری و سؤالات اطلاعاتی یا آموزشی.
-
قبل از ویزیت، لیست سؤالات را مرور کنید تا هیچ موردی فراموش نشود.
-
نگرانیهایتان را با جزئیات بیان کنید؛ هرچقدر اطلاعات دقیقتر باشد، پزشک بهتر میتواند شما را راهنمایی کند.
[…] هفتههای ۶ بارداری تا ۸ بارداری، سونوگرافی ممکن است دو کیسه بارداری یا دو جنین نشان […]