در هفته هجدهم بارداری، شما وارد یکی از هیجانانگیزترین مراحل بارداری خود میشوید؛ زمانی که ممکن است حرکتهای کوچک و واقعی جنینتان را برای نخستینبار حس کنید. در این هفته، کودک شما حدود ۱۴.۲ سانتیمتر طول دارد؛ تقریباً به اندازهی یک فلفل دلمهای کوچک!
سیستم شنوایی و حواس او در حال رشد است و حالا میتواند صداهایی مانند ضربان قلب و جریان خون شما را بشنود. او در رحم میچرخد، مکیدن و بلعیدن را تمرین میکند و بدنش هر روز بیشتر شکل یک نوزاد واقعی به خود میگیرد.
در ادامه این مطلب، با جزئیات بیشتری از رشد جنین، تغییرات بدن مادر و نکات مراقبتی هفته ۱۸ بارداری آشنا خواهید شد.
رشد و شکل جنین در هفته هجدهم بارداری (جنین ۱۸ هفته چه شکلی است؟)
اگر در هفته هجدهم بارداری سونوگرافی انجام دهید، احتمالاً جنین خود را در حال مکیدن انگشت شستش خواهید دید؛ حتی ممکن است با چهرهای اخمو یا کنجکاو شما را نگاه کند، انگار میگوید: «باز هم آمدی؟».
در این مرحله، چهرهی جنین ۱۸ هفته بهتدریج واقعیتر میشود و استخوانهای صورت و بدن او در حال محکم شدن هستند.
اثر انگشتهای مخصوص او تقریباً تشکیل شدهاند و قلبش اکنون بهطور کامل شکل گرفته است. هنگام سونوگرافی، میتوانید ساختار قلب، کبد، و استخوانها را بهوضوح ببینید.
حواس جنین نیز با سرعت زیادی در حال رشدند؛ او اکنون پرزهای چشایی زیادی روی زبان خود دارد و قدرت شنواییاش فعال شده است.
مسیر بین استخوانهای گوش میانی تا مغز شکل گرفته و او میتواند صداهایی مانند ضربان قلب، جریان خون و حرکت بند ناف را بشنود. حتی گاهی ممکن است از صداهای بلند بترسد یا واکنش نشان دهد.
در صورتی که نور شدیدی به شکم شما بتابد، جنین در هفته ۱۸ بارداری میتواند تفاوت روشنایی را احساس کند.
ارگانهای داخلی مانند کبد و قلب او در حال رشد سریع هستند و برای جای گرفتن بهتر، بدنش حالت صافتر و کشیدهتری به خود میگیرد.
تا این مرحله، بدن او شامل حدود ۲۰۰ استخوان است که برخی در ادامه به هم جوش میخورند تا در نهایت، اسکلت انسان بالغ با ۲۰۶ استخوان شکل بگیرد.
در این هفته، اندازه جنین تقریباً برابر با جفت اوست. جفت همچنان منبع اصلی دریافت غذا و اکسیژن و همچنین خروج مواد زاید است.
مواد زاید از بدن جنین وارد جریان خون مادر میشود و سپس در کلیهها و کبد مادر تصفیه میگردد — بنابراین عملکرد سالم بدن شما مستقیماً بر سلامت جنین تأثیر دارد.
تغییرات بدن مادر در هفته هجدهم بارداری
در هفته هجدهم بارداری، بدن شما بیش از هر زمان دیگری در حال سازگار شدن با رشد سریع جنین است. ممکن است حرکات اولیهی کودک را حس کنید — حرکاتی ظریف و لطیف که شبیه بال زدن پروانهها در شکم است. این حس یکی از شیرینترین لحظات دوران بارداری است و نشان میدهد رشد جنین به خوبی پیش میرود.
با این حال، در کنار این هیجانات، تغییرات جسمی و فیزیولوژیکی زیادی را تجربه میکنید. در ادامه، مهمترین آنها را بررسی میکنیم 👇
💢 گرفتگی و سنگینی پاها در هفته ۱۸ بارداری
یکی از شکایتهای رایج در این هفته، گرفتگی یا کرختی پاها است؛ بهویژه هنگام شب. این اتفاق معمولاً به دلیل افزایش وزن، تغییر در جریان خون و فشار رحم بر روی رگهای پا ایجاد میشود.
برای کاهش این گرفتگیها:
-
روزانه حرکات کششی پا انجام دهید.
-
قبل از خواب پاها را با آب ولرم ماساژ دهید.
-
از ایستادن طولانیمدت خودداری کنید.
اگر گرفتگیها همراه با تورم یا درد شدید بودند، حتماً با پزشک متخصص زنان و زایمان مشورت کنید تا احتمال وجود لختهی خون (ترومبوز) بررسی شود.
💗 تپش قلب و افزایش جریان خون
در هفته هجدهم بارداری، حجم خون شما حدود ۴۰ درصد بیشتر از قبل شده تا اکسیژن کافی به جنین برسد. همین موضوع باعث میشود ضربان قلب سریعتر شود و گاهی احساس کنید قلبتان تند میتپد.
🔹 این حالت طبیعی است، اما اگر همراه با تنگی نفس یا سرگیجه باشد، باید پزشک بررسی کند تا احتمال پرکاری تیروئید یا مشکلات قلبی رد شود.
همچنین مصرف زیاد کافئین (قهوه، چای پررنگ، نوشابههای انرژیزا) میتواند باعث افزایش تپش قلب شود. بهتر است مصرف این مواد را محدود کنید.
🦵 تورم اندامها (بهویژه پاها و دستها)
تورم خفیف پاها در نیمهی دوم بارداری طبیعی است و به دلیل احتباس مایعات و فشار رحم روی رگهای خونی رخ میدهد.
برای کنترل ورم:
-
پاهای خود را هنگام استراحت کمی بالاتر از سطح بدن قرار دهید.
-
لباسهای تنگ نپوشید و از جورابهای کشی مخصوص بارداری استفاده کنید.
-
نوشیدن آب کافی باعث کاهش ورم میشود (برخلاف تصور عمومی، کمآبی باعث تشدید آن میشود).
🌸 تغییرات سینهها و غدد شیردهی
در هفته هجدهم، سینهها ممکن است بزرگتر، گرمتر و حساستر شوند، زیرا بدن در حال آمادهسازی برای شیردهی است. در برخی زنان، ترشح زردرنگی به نام آغوز (Colostrum) نیز مشاهده میشود.
با این حال، وجود تودههای کوچک در بافت سینه معمولاً طبیعی است، ولی برای اطمینان، هر تغییر جدید را با پزشک در میان بگذارید.
توصیه میشود هر ماه معاینهی شخصی سینهها را ادامه دهید.
💨 تغییرات در سیستم تنفسی و احساس تنگی نفس
افزایش حجم رحم باعث فشار به دیافراگم میشود و ممکن است احساس کنید نفستان کوتاهتر شده است. این حالت معمولاً خفیف است و با حفظ وضعیت بدنی درست و نفسکشیدن آرام و عمیق بهبود مییابد.
🌙 تغییرات خواب و خستگی
در این هفته، خواب ممکن است مختل شود. حرکات جنین، گرفتگی پاها و تپش قلب از عوامل اصلی هستند.
برای داشتن خوابی آرامتر:
-
سمت چپ بدن بخوابید تا جریان خون به رحم بهتر شود.
-
از بالش بین زانوها استفاده کنید.
-
محیط خواب را خنک و تاریک نگه دارید.
⚖️ تغییر وزن در هفته ۱۸ بارداری
در بیشتر خانمها تا این مرحله افزایش وزن حدود ۴ تا ۵ کیلوگرم طبیعی است.
افزایش وزن سریع، ورم زیاد یا اضافهوزن ناگهانی میتواند علامت پرهاکلامپسی (افزایش فشار خون بارداری) باشد؛ بنابراین اگر وزنتان بهصورت غیرعادی زیاد میشود، حتماً پزشک را مطلع کنید.
🩺 توصیههای مراقبتی هفته هجدهم بارداری
-
پیادهروی سبک و منظم روزانه داشته باشید.
-
مصرف نمک را کاهش دهید و آب کافی بنوشید.
-
رژیم غذایی متعادل با میوه، سبزی، پروتئین و لبنیات کمچرب داشته باشید.
-
از پوشیدن کفش پاشنهبلند یا تنگ خودداری کنید.
-
در صورت مشاهدهی هرگونه درد، خونریزی یا تورم غیرعادی فوراً به پزشک مراجعه کنید.
تغذیه و رژیم غذایی در هفته هجدهم بارداری
در هفته هجدهم بارداری، جنین شما به سرعت در حال رشد است و بدن مادر به مواد مغذی بیشتری نیاز دارد تا از رشد مغز، استخوان و سیستم عصبی جنین پشتیبانی کند.
در این هفته، نوع تغذیهتان نقش مستقیمی در سلامت کودک، انرژی روزانه و حتی خلقوخوی شما دارد.
🥦 مواد غذایی مفید در هفته ۱۸ بارداری
بدن شما در این مرحله به ترکیبی از ویتامینها، مواد معدنی و پروتئین نیاز دارد. سعی کنید وعدههای غذایی خود را از گروههای زیر تشکیل دهید:
🟢 ۱. سبزیجات و میوههای تازه
منبع عالی فیبر، ویتامین C و آنتیاکسیدانها هستند. فیبر از یبوست بارداری جلوگیری میکند و ویتامین C به جذب بهتر آهن کمک میکند.
میوههای مفید: پرتقال، توتفرنگی، سیب، موز، کیوی، انار
سبزیجات مفید: اسفناج، کلم بروکلی، کدو، هویج، فلفل دلمهای
🟣 ۲. پروتئینهای باکیفیت
پروتئین برای ساخت بافتهای بدن جنین ضروری است.
از منابع سالم پروتئین استفاده کنید: گوشت بدون چربی، مرغ پخته، تخممرغ، ماهیهای کمجیوه (مثل قزلآلا)، حبوبات و عدس.
🟤 ۳. لبنیات و منابع کلسیم
کلسیم برای رشد استخوانها و دندانهای جنین حیاتی است.
شیر کمچرب، ماست، دوغ طبیعی و پنیر را در برنامه غذایی روزانهتان بگنجانید.
اگر از لبنیات استفاده نمیکنید، منابع گیاهی کلسیم مثل بادام، کنجد و کلم سبز را جایگزین کنید.
🟡 ۴. آهن و اسیدفولیک
در هفته هجدهم بارداری، نیاز بدن به آهن و فولات بسیار زیاد میشود.
گوشت قرمز، جگر مرغ، عدس و سبزیجات سبز تیره از منابع آهناند.
همچنین مصرف مکملهای آهن و فولیک اسید طبق تجویز پزشک را فراموش نکنید تا از کمخونی بارداری جلوگیری شود.
🚫 مواد غذایی که باید در هفته ۱۸ بارداری محدود یا حذف شوند
-
غذاهای چرب و سرخکردنی → باعث تهوع و سنگینی معده میشوند.
-
نوشابه، نوشیدنیهای انرژیزا و قهوه زیاد → حاوی کافئین بالا و مضر برای جنین.
-
گوشت و تخممرغ نیمپز یا خام → ممکن است حاوی باکتری و انگل باشند.
-
پنیرهای نرم و غیرپاستوریزه → احتمال آلودگی به باکتری لیستریا.
-
نمک زیاد → تشدید ورم پا و افزایش فشار خون بارداری.
🥤 نوشیدنیهای سالم در هفته ۱۸ بارداری
آب، بهترین نوشیدنی دوران بارداری است.
روزانه حداقل ۸ لیوان آب بنوشید تا از کمآبی و ورم جلوگیری شود.
میتوانید از نوشیدنیهای طبیعی مانند آب نارگیل، دوغ کمنمک و آبمیوههای طبیعی بدون شکر استفاده کنید.
اگر احساس ضعف یا بیاشتهایی دارید، نوشیدنیهای مقوی خانگی درست کنید؛ مثل مخلوط شیر، موز و عسل یا شیر و خرما.
🍽️ میانوعدههای مناسب برای هفته هجدهم بارداری
برای حفظ انرژی در طول روز، میانوعدههای کوچک و سالم مصرف کنید:
-
ماست کمچرب با مغزها
-
بیسکویت سبوسدار با کره بادامزمینی
-
برشتوک غلات کامل با شیر
-
سیب یا موز با کمی دارچین
-
اسموتی میوههای تازه
این میانوعدهها از افت قند خون جلوگیری میکنند و انرژی شما را تا وعدهی بعدی حفظ میکنند.
💡 نکات طلایی تغذیه در هفته ۱۸ بارداری
-
وعدههای غذایی کوچک و متعدد بخورید (۵ تا ۶ وعده در روز).
-
از خوردن غذاهای مانده یا فستفود اجتناب کنید.
-
مکملها را دقیقاً طبق تجویز پزشک مصرف کنید.
-
ویتامین D را فراموش نکنید؛ روزانه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در معرض نور خورشید قرار بگیرید.
-
برای جلوگیری از سوزش معده، وعدهها را سبکتر و زودتر از خواب بخورید.
ورزش و فعالیت بدنی در هفته هجدهم بارداری
در هفته هجدهم بارداری، انجام فعالیتهای بدنی ملایم نهتنها بیخطر است بلکه به بهبود خواب، کاهش استرس، کنترل وزن و کاهش دردهای عضلانی کمک زیادی میکند. در این مرحله، بدن شما هنوز انعطافپذیری خوبی دارد و با کمی دقت میتوانید ورزشهای سبک و ایمن مخصوص بارداری را در برنامهی روزانه خود بگنجانید.
🧘♀️ مزایای ورزش در هفته ۱۸ بارداری
-
افزایش جریان خون و اکسیژنرسانی به جنین
-
کاهش کمردرد، ورم و گرفتگی عضلات پا
-
کمک به کنترل وزن و پیشگیری از دیابت بارداری
-
بهبود خلقوخو و کاهش اضطراب
-
آمادهسازی عضلات برای زایمان آسانتر
ورزش در دوران بارداری مثل دارو عمل میکند؛ به شرطی که با احتیاط، منظم و متناسب با وضعیت بدنی انجام شود.
🚶♀️ بهترین ورزشها در هفته هجدهم بارداری
۱. پیادهروی سبک
پیادهروی، سادهترین و ایمنترین ورزش در دوران بارداری است.
روزانه ۲۰ تا ۳۰ دقیقه با سرعت متوسط قدم بزنید. اگر در محل کار زیاد مینشینید، هر دو ساعت یکبار کمی راه بروید تا گردش خون بهبود یابد.
۲. حرکات کششی و یوگای بارداری
یوگا و حرکات کششی مخصوص بارداری باعث افزایش انعطاف بدن، آرامش ذهن و کاهش درد پشت میشود.
کلاسهای یوگای مخصوص مادران باردار معمولاً شامل تمرینهای تنفس، کشش آرام و تمرکز روی وضعیت بدن هستند.
۳. شنا و تمرینهای در آب
آب فشار وزن بدن را کاهش میدهد و باعث آرامش عضلات میشود.
شنا یا تمرین در آب برای افرادی که دچار ورم یا کمردرد هستند عالی است. فقط از استخر تمیز و با دمای متعادل استفاده کنید.
۴. تمرینهای قدرتی سبک
اگر قبل از بارداری به تمرین با وزنه عادت داشتید، حالا هم میتوانید با وزنههای سبکتر ادامه دهید.
تمرکز را روی تعداد تکرار بیشتر و وزنهی کمتر بگذارید تا عضلات قوی شوند بدون اینکه به مفاصل فشار بیاید.
از حرکات سنگین شکمی یا تمرینهایی که نیاز به دراز کشیدن طولانی روی پشت دارند خودداری کنید.
⚠️ ورزشهایی که باید در هفته ۱۸ بارداری اجتناب کنید
در این هفته، باید از هر نوع فعالیتی که خطر زمین خوردن یا فشار به شکم دارد دوری کنید.
ورزشهای زیر ممنوع یا پرخطر محسوب میشوند:
-
اسبسواری، دوچرخهسواری، اسکی و صخرهنوردی
-
دویدن سنگین یا پریدنهای مکرر
-
تمرینهای شکمی (کرانچ، دراز نشست و پلانک طولانی)
-
هر ورزشی که با تعریق زیاد، گرمای بیش از حد یا ضربه به شکم همراه باشد
بدن خود را گوش دهید — اگر هنگام ورزش احساس تنگی نفس، سرگیجه، خونریزی یا درد شکمی داشتید، بلافاصله ورزش را متوقف کنید و با پزشک مشورت نمایید.
💧 نکات طلایی برای ورزش ایمن در بارداری
-
قبل و بعد از تمرین آب کافی بنوشید.
-
لباس راحت و قابل تنفس بپوشید.
-
از کفش ورزشی مناسب استفاده کنید تا فشار از روی کمر و زانوها کم شود.
-
در هوای گرم ورزش نکنید؛ دمای بدن بالا میتواند برای جنین خطرناک باشد.
-
همیشه قبل از شروع برنامه ورزشی با پزشک متخصص خود مشورت کنید.
🩺 آیا ورزش باعث سقط یا زایمان زودرس میشود؟
خیر. در بارداری طبیعی و سالم، ورزش ملایم نهتنها خطرناک نیست، بلکه مفید است.
مطالعات علمی نشان دادهاند که مادرانی که فعالیت بدنی منظم دارند، کمتر دچار افزایش فشار خون، اضافهوزن یا زایمان زودرس میشوند.
فقط در موارد خاص (مثل خونریزی، درد شدید یا جفت سرراهی) باید ورزش را با نظر پزشک محدود کرد.
سؤالات رایج در هفته هجدهم بارداری
در هفته ۱۸ بارداری، ذهن بسیاری از مادران پر از سؤال و نگرانی است؛ از انتخاب پزشک نوزاد گرفته تا کنترل استرس و برخورد همسر با تغییرات ظاهری. در این بخش، به مهمترین پرسشهایی که معمولاً در این مرحله مطرح میشوند، پاسخ میدهیم 👇
👩⚕️ چگونه یک پزشک خوب برای نوزادم انتخاب کنم؟
در این مرحله که کمتر از نیمهی بارداری فاصله دارید، وقت آن رسیده به فکر انتخاب پزشک اطفال باشید.
بهتر است از حالا لیستی از پزشکان مورد اعتماد تهیه کنید. با مطب آنها تماس بگیرید و یک ملاقات اولیه ترتیب دهید تا از فضای مطب و اخلاق کاری پزشک آگاه شوید.
پرسشهایی که حتماً باید بپرسید:
-
آیا پزشک در مواقع اورژانسی (شبها یا آخر هفتهها) پاسخگوست؟
-
در چه بیمارستانهایی بیماران را ویزیت میکند؟
-
آیا بیمهی شما را قبول دارد؟
-
دیدگاه او دربارهی ختنه، تغذیه و واکسیناسیون نوزاد چیست؟
پزشک نوزاد، در سال اول زندگی کودک نقش مهمی دارد؛ پس کسی را انتخاب کنید که با او احساس آرامش و اعتماد دارید.
😌 چگونه استرس و اضطراب بارداری را کاهش دهم؟
استرس در بارداری طبیعی است، اما اگر کنترل نشود میتواند روی خواب، فشار خون و حتی رشد جنین اثر بگذارد.
در هفته هجدهم بارداری که تغییرات بدنی و هورمونی زیاد است، چند راهکار ساده میتواند به آرامش شما کمک کند:
-
نفس عمیق بکشید – در هر شرایطی که مضطرب شدید، ۴ شماره دم بگیرید، چند ثانیه مکث کنید، سپس ۴ شماره بازدم انجام دهید.
-
زمانهایی برای آرامش خودتان بسازید – گوش دادن به موسیقی ملایم، مطالعه یا دوش آب گرم ذهن را آرام میکند.
-
از همسر و خانواده کمک بگیرید – درباره احساساتتان صحبت کنید و از آنها بخواهید در کارها کمک کنند.
-
ورزش سبک مثل پیادهروی یا یوگا – ثابت شده که این تمرینها سطح هورمون کورتیزول (هورمون استرس) را کاهش میدهند.
اگر استرس شما بیش از حد است یا دچار بیخوابی و اضطراب دائمی شدهاید، مشورت با روانشناس بارداری بهترین گزینه است.
🟣 هفته ۱۸ بارداری چند ماهگی است؟
هفته ۱۸ بارداری در واقع پایان ماه چهارم بارداری و آغاز ماه پنجم است. در این مرحله جنین حدود ۲۰۰ گرم وزن و ۱۴ سانتیمتر طول دارد.
🟣 جنین در هفته ۱۸ کجای شکم قرار دارد؟
در هفته ۱۸ بارداری، رحم کمی بالاتر از استخوان شرمگاهی قرار میگیرد، بنابراین جنین در بخش پایینی شکم و نزدیک ناف است.
🟣 آیا در هفته ۱۸ بارداری میتوان جنسیت جنین را تشخیص داد؟
بله، در اکثر موارد در سونوگرافی هفته هجدهم بارداری میتوان جنسیت را تشخیص داد، هرچند در برخی جنینها وضعیت قرارگیری اجازهی مشاهده دقیق نمیدهد.
🟣 وزن و اندازهی جنین در هفته ۱۸ بارداری چقدر است؟
در این هفته جنین حدود ۲۰۰ گرم وزن و ۱۴ تا ۱۴.۵ سانتیمتر طول دارد، تقریباً به اندازهی یک فلفل دلمهای کوچک.
🟣 تفاوت جنین پسر و دختر در هفته هجدهم چیست؟
تفاوت قابلتشخیص در اندام تناسلی است که معمولاً در سونوگرافی مشخص میشود، اما رشد و حرکات هر دو تقریباً مشابهاند.
💞 واکنش همسر به تغییرات ظاهری در بارداری
تغییرات بدن در هفته ۱۸ بارداری کاملاً محسوس است: شکم بزرگتر میشود، پاها ورم میکنند و ممکن است چهره پفدار شود. طبیعی است اگر گاهی احساس کنید زیبایی و اعتمادبهنفستان کمتر شده، اما فراموش نکنید که بدن شما در حال خلق یک زندگی جدید است.
همسرتان ممکن است واکنشهای متفاوتی داشته باشد. برخی مردان احساس نزدیکی و عشق بیشتری پیدا میکنند، در حالیکه بعضی ممکن است نسبت به تغییرات فیزیکی همسرشان گیج یا حتی سردرگم شوند.
بهترین راه، صحبت صادقانه است. درباره احساساتتان حرف بزنید و بگویید که انتقاد یا شوخی در مورد ظاهر برایتان آزاردهنده است.
به او یادآور شوید که این تغییرات موقتیاند و پس از تولد نوزاد، به مرور به وضعیت قبل بازمیگردید.
مشارکت همسر در خرید وسایل نوزاد، رفتن به ویزیتها یا حتی گوش دادن به صدای ضربان قلب جنین، باعث افزایش ارتباط عاطفی بین شما و او میشود.
💡 نکته مهم
هفته هجدهم بارداری تنها مربوط به رشد جنین نیست، بلکه زمانی است برای رشد ذهنی و ارتباطی شما و خانوادهتان.
با مراقبت از سلامت روان، گفتگو با همسر و آمادهسازی برای آینده، خود را برای ورود به نیمهی دوم بارداری آماده کنید.
بدون دیدگاه