هفته 22 بارداری یکی از دورههای جذاب و درعینحال پر از تغییر برای مادر است. در این هفته جنین به سرعت در حال رشد است، اندامها عملکرد دقیقتری پیدا میکنند و حرکات او واضحتر از قبل احساس میشود. همزمان با این تغییرات، بدن شما نیز واکنشهای طبیعیای نشان میدهد؛ از جمله برجسته شدن ناف، احساس کشیدگی در شکم، بزرگتر شدن پاها یا حتی تغییر سایز کفش. همه این نشانهها نتیجه رشد رحم، افزایش حجم مایعات و تغییرات هورمونی این مرحله از بارداری هستند و در اغلب موارد کاملاً طبیعی محسوب میشوند.
در ادامه این مطلب، به صورت کامل بررسی میکنیم که در هفته ۲۲ بارداری جنین چه تغییراتی دارد، چه علائمی طبیعی است، چه نشانههایی نیاز به مراجعه به پزشک دارد، و چه توصیههایی میتواند بارداری این هفته را راحتتر کند.
🔹 اتفاقات مهم در رشد جنین در هفته 22 بارداری
در هفته 22 بارداری، جنین شما بیش از هر زمان دیگری به دنیای بیرون واکنش نشان میدهد. استخوانهای گوش میانی به اندازهای رشد کردهاند که جنین بتواند لرزش و صداها را تشخیص دهد؛ به همین دلیل صحبتکردن شما، صدای ضربان قلبتان و حتی موسیقی آرام میتواند برای او قابلشنیدن باشد. تحقیقات نشان میدهد جنینهایی که در دوران بارداری بیشتر در معرض صداهای آشنا قرار میگیرند، پس از تولد نسبت به همان صداها آرامتر و واکنشپذیرتر هستند.
حواس دیگر جنین نیز در حال تکاملاند. او اکنون دستها و پاهایش را بهتر کنترل میکند و ممکن است صورت خود را لمس کند یا حتی با دستانش بازی کند. ناخنها به حدی رشد کردهاند که کاملاً شکل انگشتان را تشکیل دهند. در این هفته، کبد نیز عملکرد دقیقتری پیدا کرده و میتواند بخشی از سلولهای خونی تخریبشده را پردازش کند؛ قابلیتی که نقش مهمی در پیشگیری از زردی نوزادان پس از تولد دارد.
ضربان قلب جنین به اندازهای قوی شده که معمولاً با دستگاههای سونوکیت قابل شنیدن است. او همچنین بلعیدن و نفسکشیدن را در مایع آمنیوتیک تمرین میکند تا سیستم تنفسیاش برای زمان تولد آماده شود. حرکات فک و زبان نیز بیشتر شده و جنین دهانش را باز و بسته میکند تا عضلات مرتبط با مکیدن را تقویت کند.
نکته جالب اینکه جنین در این هفته میتواند طعمهای موجود در مایع آمنیوتیک را تشخیص دهد. هر غذایی که مادر مصرف میکند، وارد این مایع میشود و حس چشایی جنین آن را دریافت میکند. مطالعات سونوگرافی نشان دادهاند نوزادانی که مادرشان غذاهای تند یا با طعم قوی مانند سیر مصرف کردهاند، ممکن است واکنشهایی مثل جمع کردن صورت یا اخم نشان دهند. این آشنایی با طعمها باعث میشود نوزاد بعد از تولد، شیر مادر را بهتر و با علاقه بیشتری بپذیرد.
🔹 قد و وزن جنین در هفته 22 بارداری
در هفته ۲۲ بارداری، رشد جنین وارد مرحلهای میشود که اندازه و وزن او بهسرعت افزایش پیدا میکند. در این هفته:
-
قد جنین: حدود ۲۷ تا ۲۸ سانتیمتر (از سر تا پاشنه)
-
وزن جنین: حدود ۴۲۰ تا ۵۰۰ گرم
در این مرحله بدن جنین شباهت بیشتری به یک نوزاد کامل پیدا میکند. پوست هنوز نازک و نیمهشفاف است اما چربی زیر پوستی در حال شکلگیری است و باعث میشود ظاهر او کمکم پرتر شود. اندازه جنین در این هفته معمولاً با یک فلفل دلمهای بزرگ یا پاپایا مقایسه میشود.
حرکات جنین نیز با توجه به رشد کاملتر دستها و پاها، واضحتر و قویتر احساس میشود. این افزایش فعالیت نشاندهنده سلامت عصبی و عضلانی جنین است.
🔹 اتفاقات مهم در بدن مادر در هفته 22 بارداری
در هفته 22 بارداری، بدن شما همزمان با رشد سریع جنین دچار تغییرات متعددی میشود. رحم حالا تا نزدیکی ناف بالا آمده و همین موضوع باعث میشود شکم گردتر و برجستهتر از هفتههای قبل بهنظر برسد. بسیاری از مادران در این هفته متوجه برجسته شدن ناف میشوند که کاملاً طبیعی و ناشی از فشار داخلی شکم است.
افزایش جریان خون و تغییرات هورمونی باعث میشود پوست شما حساستر، کشیدهتر و حتی در برخی نواحی تیرهتر شود. خطوط شکمی، ناحیه پستانها و کشاله ران بیشترین احتمال تغییر رنگ را دارند. رشد رحم همچنین باعث ایجاد احساس کشیدگی یا درد خفیف در پهلوها و زیر شکم میشود که به “درد لیگامان گرد” معروف است.
در این هفته ممکن است افزایش وزن کمی سریعتر از قبل رخ دهد، زیرا بدن برای حمایت از جنین، افزایش حجم خون و رشد جفت نیاز به انرژی بیشتری دارد. تغییرات هورمونی همچنین میتوانند منجر به بزرگتر شدن پاها یا تغییر سایز کفش شوند؛ موضوعی که برای بسیاری از مادران کاملاً طبیعی است.
به دلیل افزایش فشار بر ستون فقرات و جابهجایی مرکز ثقل بدن، کمر درد، خستگی و احساس سنگینی پاها شایعتر میشود. از طرفی افزایش حجم خون میتواند منجر به دفع بیشتر ادرار، احساس گرمای مداوم، تعریق، و گاهی گرفتگی پاها بهویژه در شب گردد.
گاهی برخی مادران در این هفته حرکتهای منظمتر و واضحتر جنین را احساس میکنند. اگر حرکات جنین را کم حس میکنید نگران نشوید؛ الگوی حرکتی جنین در این دوره هنوز ثابت نیست و در هفتههای آینده منظمتر خواهد شد.
در کنار تمام این تغییرات، افزایش حساسیت احساسات و نوسانات خلقی نیز کاملاً طبیعی است. ترکیب هورمونها، نگرانیهای بارداری و تغییرات جسمی میتواند باعث بیحوصلگی یا هیجان بیشتر شود.
🔹 علائم طبیعی در هفته 22 بارداری
در این هفته بسیاری از مادران علائم جدیدی را تجربه میکنند که معمولاً کاملاً طبیعی و ناشی از رشد رحم و تغییرات هورمونی هستند:
علائم طبیعی
-
بزرگ شدن شکم و برجسته شدن ناف
-
دردهای کششی پهلوها و زیر شکم (درد لیگامان گرد)
-
افزایش ترشحات واژن
-
احساس سنگینی در پاها
-
درد یا فشار خفیف کمر
-
یبوست یا نفخ
-
افزایش اشتها
-
ورم خفیف دستها و پاها
-
خوابآلودگی یا خستگی
-
افزایش حرکات جنین
این علائم معمولاً نیازی به نگرانی ندارند مگر اینکه شدید، مداوم یا همراه با علائم خطر باشند.
🔹 علائم خطر در هفته 22 بارداری
برخی علائم در این هفته نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارند. در صورت مشاهده هرکدام از موارد زیر، باید سریعا اقدام کنید:
هشدارها
-
خونریزی واژینال
-
خروج مایع شفاف از واژن (نشت مایع آمنیوتیک)
-
درد شدید و ناگهانی شکم
-
کاهش کامل حرکات جنین
-
سردرد شدید و مداوم
-
تاری دید، دوبینی یا جرقههای نوری
-
تورم شدید صورت، دستها و پاها (احتمال پرهاکلامپسی)
-
تب بالای ۳۸.۵ درجه
-
درد شدید پشت با انتشار به پاها
-
انقباضات منظم و دردناک (نشانه زودرس زایمان)
این موارد باید جدی گرفته شوند.
🔹 توصیههای مراقبتی مهم در هفته 22 بارداری
برای اینکه این هفته را با آرامش و سلامت سپری کنید، رعایت این نکات بسیار کمککننده است:
نکات مراقبتی
-
به پهلوی چپ بخوابید تا خونرسانی به جنین بهتر شود.
-
مصرف آب را افزایش دهید (۶ تا ۸ لیوان در روز).
-
فعالیت بدنی ملایم مثل پیادهروی داشته باشید.
-
از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.
-
در صورت داشتن ایستادن طولانی، هر ۳۰ دقیقه چند قدم راه بروید.
-
تغذیه سالم و وعدههای کوچک و متعدد را انتخاب کنید.
-
ویتامینها و مکملها را طبق نظر پزشک مصرف کنید.
-
استرس را با تنفس عمیق، ماساژ یا موسیقی کم کنید.
-
در صورت داشتن خواب بد، قبل خواب دوش آب گرم یا کشش سبک انجام دهید.
🔹 رژیم غذایی و ورزش در هفته 22 بارداری
در هفته ۲۲ بارداری، بدن شما به انرژی، مواد مغذی و تحرک مناسب نیاز دارد تا رشد جنین بدون مشکل ادامه پیدا کند. رعایت یک رژیم غذایی سالم در کنار ورزشهای ایمن از بروز خستگی، کمر درد، یبوست و اضافهوزن بیش از حد جلوگیری میکند.
توصیههای تغذیهای مهم در این هفته
-
مصرف پروتئین کافی از منابعی مثل مرغ، ماهی پخته، تخممرغ و حبوبات
-
افزایش دریافت کلسیم برای تقویت استخوانهای جنین (لبنیات، بادام، کنجد)
-
مصرف آهن برای پیشگیری از کمخونی (عدس، گوشت قرمز، اسفناج)
-
خوردن میوه و سبزیجات تازه برای جلوگیری از یبوست
-
نوشیدن ۶ تا ۸ لیوان آب در روز برای تأمین مایعات
-
کاهش غذاهای سرخکرده، خیلی شور یا خیلی شیرین
-
پرهیز از غذاهای نیمپز، بستهبندیشده و فستفودها
ورزشهای مناسب در هفته ۲۲ بارداری
-
پیادهروی آرام ۲۰–۳۰ دقیقه
-
حرکات کششی ملایم برای کمر، گردن و پاها
-
شنا یا ورزش در آب برای کاهش فشار روی مفاصل
-
یوگای بارداری با مربی مطمئن
نکته مهم: ورزش نباید باعث تنگی نفس، درد شکمی، سرگیجه یا خونریزی شود. در این صورت باید فوراً متوقف شود.
🔹 نکات ایمنی هنگام پیادهروی و فعالیت خارج از منزل
به دلیل تغییر مرکز تعادل بدن در دوران بارداری، احتمال لغزش یا زمین خوردن افزایش مییابد. برای اینکه فعالیت بیرون از منزل ایمن باشد، حتماً این نکات را رعایت کنید:
-
شماره مراکز اورژانس را در گوشی همراه داشته باشید.
-
همیشه کارت شناسایی یا کارت بارداری همراهتان باشد.
-
مسیرهای هموار و آشنا را برای پیادهروی انتخاب کنید.
-
در پیادهرو حرکت کنید و اگر ناچار شدید وارد خیابان شوید، از سمت چپ و با احتیاط حرکت کنید.
-
هنگام پیادهروی مراقب قدمهایتان باشید؛ تعادل در بارداری کمتر است.
-
اگر زمین خوردید، خودتان را تنها به خانه نرسانید و با فردی تماس بگیرید.
-
برای جلوگیری از گرمازدگی لباسهای خنک و لایهلایه بپوشید.
-
قبل، حین و بعد از ورزش آب بنوشید.
-
هنگام گوشدادن به موسیقی فقط یک گوش را با هدفون بپوشانید تا صدای محیط را بشنوید.
-
از رفتن به مکانهای خلوت، ناشناس یا ناامن خودداری کنید.
🔹 حرکات کششی مناسب برای مادر باردار پشت میز
اگر زمان زیادی پشت میز مینشینید، عضلات گردن و شانهها دچار گرفتگی میشوند. برای کاهش درد و بهبود جریان خون، میتوانید حرکات کششی ایمن زیر را روزی چند بار انجام دهید.
تمرین کشش گردن به طرفین
-
صاف روی صندلی بنشینید، شانهها ریلکس، نگاه رو به جلو.
-
سر را آرام به سمت راست خم کنید؛ بدون اینکه شانه را بالا ببرید.
-
۳ تا ۶ ثانیه در حالت کشش بمانید.
-
به آرامی به حالت اول برگردید.
-
همین حرکت را برای سمت چپ تکرار کنید.
-
۲ تا ۳ بار در روز انجام دهید.
کشش گردن به جلو و چرخش ملایم
-
چانه را به آرامی به سمت سینه بیاورید.
-
در همین حالت، چانه را بهآرامی به سمت راست بچرخانید تا گونه به شانه نزدیک شود (بدون بالا آوردن شانه).
-
۳ تا ۶ ثانیه نگه دارید.
-
به حالت اول برگردید و برای سمت چپ تکرار کنید.
-
این حرکت را ۲ تا ۳ بار انجام دهید.
🔹 سؤالهای رایج در هفته 22 بارداری
در هفته ۲۲ بارداری، بسیاری از مادران با پرسشهایی درباره روابط خانوادگی، سلامت، واکسیناسیون و وضعیت جسمی خود روبهرو میشوند. در این بخش، به بعضی از رایجترین سوالاتی که در این دوره پرسیده میشود پاسخ میدهیم.
۱. همسرم در ابتدای بارداری خوشحال بود اما حالا رفتارش سرد شده و حتی به نظر حسود میرسد. آیا طبیعی است؟
بله، این موضوع در بسیاری از زوجها دیده میشود و معمولاً نشانه یک نگرانی پنهان است، نه بیعلاقگی.
در دوران بارداری توجه اطرافیان بیشتر به مادر و نوزاد معطوف میشود و ممکن است شریک زندگی احساس کند نقش او کمرنگ شده است. از طرفی مسئولیتهای مالی، شغلی، نگرانی برای سلامت مادر و ترس از پدر شدن میتواند باعث تغییر رفتار مردان شود.
چند کار مهم برای بهبود رابطه در این دوران:
-
در طول روز چند بار به او توجه آگاهانه نشان دهید.
-
درباره احساساتش از او سؤال کنید.
-
زمانهایی را به فعالیتهای دونفره اختصاص دهید (فیلم، پیادهروی، رستوران).
-
او را در انتخابهای بارداری شریک کنید (نام، خرید سیسمونی، سونوگرافی).
-
برایش یادداشت یا پیامهای محبتآمیز بگذارید.
این رفتارها باعث میشود همسرتان دوباره احساس امنیت و دیدهشدن داشته باشد. این یک مرحله گذراست و با ارتباط سالم بهطور کامل برطرف میشود.
۲. آیا در هفته ۲۲ بارداری میتوانم واکسن آنفلوآنزا بزنم؟
بله. تمام مراکز معتبر پزشکی دنیا از جمله CDC و سازمان بهداشت جهانی واکسن آنفلوآنزا را برای زنان باردار توصیه میکنند.
هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد واکسن آنفلوآنزا برای جنین خطر دارد.
چرا واکسن آنفلوآنزا در بارداری مهم است؟
-
زنان باردار در سهماهه دوم و سوم بیشتر در معرض عوارض شدید بیماریهای تنفسی هستند.
-
سیستم ایمنی بدن در بارداری کمی ضعیفتر میشود.
-
تب بالا در بارداری (بهخصوص بیش از ۳۸.۵ درجه) میتواند خطرناک باشد.
-
واکسن از مادر و جنین همزمان محافظت میکند.
نکته:
اگر فصل آنفلوآنزا شروع شده باشد، تزریق واکسن در هر زمانی از بارداری—including سهماهه اول—مشکلی ندارد، مگر در موارد نادر آلرژی به ترکیبات واکسن.
۳. اندازه جنین در هفته 22 بارداری چقدر است؟
در هفته ۲۲ بارداری، جنین شما حدود ۲۷ تا ۲۸ سانتیمتر طول و حدود ۴۲۰ تا ۵۰۰ گرم وزن دارد. اندازه او تقریباً مشابه یک فلفل دلمهای بزرگ یا پاپایا است.
در این مرحله رشد سریع ادامه دارد و چربی زیر پوستی کمکم در حال شکلگیری است، به همین دلیل ظاهر جنین از حالت چروکیده به حالت پرتر و نوزادگونه نزدیک میشود.
۴. جنین در هفته 22 بارداری دقیقاً در کجای شکم قرار دارد؟
در هفته ۲۲، رحم شما تا حدود ۲ سانتیمتر بالاتر از ناف آمده و بخش عمده آن در وسط شکم و کمی رو به بالا قرار میگیرد.
بنابراین:
-
جنین معمولاً بین ناف و لبه پایین دندهها قرار دارد.
-
حرکات او بیشتر در وسط شکم، اطراف ناف یا کمی بالاتر حس میشود.
-
وضعیت جنین در این هفته ثابت نیست و مدام بین حالتهای عرضی، سر بالا یا سر پایین تغییر میکند.
این جابهجاییها طبیعی هستند و نشاندهنده رشد و فعالیت مناسب جنین محسوب میشوند.
۵. حرکات جنین در هفته 22 بارداری باید چگونه باشد؟
در هفته ۲۲ بارداری حرکات جنین معمولاً نامنظم اما قابلتشخیص هستند. بسیاری از مادران این حرکات را به شکل:
-
قلقلک
-
بالزدن
-
ضربههای کوچک
-
چرخش
-
موجزدن در شکم
احساس میکنند.
در این هفته هنوز الگوی حرکتی ثابت وجود ندارد؛ بنابراین کم و زیاد بودن حرکات طبیعی است. بعضی روزها جنین فعالتر و بعضی روزها آرامتر است.
چه زمانی باید نگران شد؟
-
اگر بهطور کامل هیچ حرکتی را در یک روز حس نکردید
-
اگر حرکات نسبت به روزهای قبل خیلی کمتر شد
-
اگر همراه با درد، خونریزی یا خروج مایع بود
در این موارد بهتر است با پزشک تماس بگیرید یا برای بررسی وضعیت جنین، NST یا سونوگرافی انجام شود.
۶. سونوگرافی هفته 22 بارداری چه چیزهایی را نشان میدهد؟
هفته ۲۲ یکی از بهترین زمانها برای سونوگرافی آنومالی یا بررسی دقیق رشد جنین است. در این سونوگرافی، پزشک:
-
اندازه سر، دور شکم و طول استخوان ران را اندازهگیری میکند
-
قلب جنین را از نظر ساختار و ریتم بررسی میکند
-
اندامها (مغز، ستون فقرات، کلیهها، معده، روده، دست و پا) را ارزیابی میکند
-
محل جفت و میزان مایع آمنیوتیک را بررسی میکند
-
بند ناف و خونرسانی آن را مشاهده میکند
-
جنسیت جنین—در صورت تمایل—قابل تعیین است
-
حرکات و وضعیت قرارگیری جنین نیز مشخص میشود
نتیجه مهم:
اگر سونوگرافی آنومالی در این هفته طبیعی باشد، معمولاً خطر بسیاری از ناهنجاریهای مادرزادی بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد.
شما هفته 22 بارداری را چگونه تجربه کردید؟
حرکات جنین، علائم، یا پرسشی دارید؟
در بخش نظرات همین صفحه در سایت دکتر مریم آقایی تجربیات خود را بنویسید تا در کوتاهترین زمان به شما پاسخ دهیم.
[…] تا هفته ۲۲ یا ۲۳ بارداری هنوز هیچ حرکتی احساس نکردهاید، بهتر […]