Ҳафтаи сиюми ҳомиладорӣ яке аз ҳассостарин ва ҳаяҷоновартарин ҳафтаҳои семоҳаи сеюм ба ҳисоб меравад. Дар ин давра, андозаи ҷанин тақрибан ба андозаи як карами калон мерасад ва рушди ӯ бо суръати баланд идома меёбад. Мӯйҳои нарме, ки пештар бадани ҷанинро пӯшонида буданд (лануго), тадриҷан мерезанд ва мӯйҳои аслии сари ӯ ғафстар мешаванд.
Дар ин ҳафта, модар метавонад кашишхӯриҳои тамринӣ ё Бракстон Ҳикс-ро эҳсос кунад. Ин кашишхӯриҳо одатан номунтазам ва бе дарди сахт мебошанд, аммо агар бо дард, фишори коси миён ё ҷудошавиҳои ғайритабиӣ ҳамроҳ бошанд, бояд фавран ба духтур муроҷиат кард.
Рушди ҷанин дар ҳафтаи сиюми ҳомиладорӣ
Дар ҳафтаи сиюм, ҷанин ба яке аз босуръаттарин марҳилаҳои рушди худ ворид мешавад. Вазни ӯ тақрибан ба 1,3 килограмм мерасад. Агар ин суръати рушд бо ҳамин тарз идома меёфт, дар охири соли аввали зиндагӣ вазни ӯ хеле зиёд мешуд, аммо хушбахтона, баъд аз таваллуд афзоиши вазн ба таври табиӣ танзим мегардад.
Дар ин марҳила, ҷанин барои анҷом додани рушди худ дар семоҳаи сеюм ба миқдори зиёди маводи ғизоӣ аз бадани модар ниёз дорад, аз ҷумла:
-
Калсий барои устухонбандӣ
-
Сафеда (протеин) барои рушди мушакҳо
-
Оҳан барои истеҳсоли ҳуҷайраҳои сурхи хун
Аз ҳамин сабаб, бисёр модарон дар ҳафтаи 30-уми ҳомиладорӣ ба хастагии шадид, беҳолӣ ё камхунӣ гирифтор мешаванд, ки бо нигоҳубини дуруст пурра пешгирӣ ва назоратшаванда аст.
Такомули намуди зоҳирии ҷанин
Дар ин давра, аксари навзодон ҳанӯз чашмони кабудранг доранд. Пас аз таваллуд ва дар зери таъсири нури табиӣ, ранги чашм тадриҷан ба самти қаҳваранг тағйир меёбад. Ҳамзамон бо рехтани мӯйҳои нарми бадан (лануго), мӯйҳои воқеии сар ғафстар шуда, рушд мекунанд.
Ҳаракатҳои ҷанин дар ҳафтаи 30-уми ҳомиладорӣ
Дар ҳафтаи сиюм, ҳаракатҳои ҷанин нисбат ба ҳафтаҳои қаблӣ қавитар, мунтазамтар ва равшантар эҳсос мешаванд. Бо калон шудани ҷанин, ба ҷойи ҳаракатҳои зуду пароканда, модар бештар ғалтидан, зарбаҳои қавӣ ва кашу қавс омадани бадани ҷанин-ро эҳсос мекунад. Табиист, ки дар давоми рӯз чандин бор ҳаракати ҷанин эҳсос гардад, хусусан баъд аз хӯрок хӯрдан ё ҳангоми истироҳат.
⚠️ Агар ногаҳон коҳиши равшани ҳаракатҳо ба назар расад ё барои чанд соат тамоман ҳаракат эҳсос нашавад, бояд фавран ба муассисаи тиббӣ муроҷиат кард.
Афзоиши вазн ва ташаккули қабати чарбӣ зери пӯст
Дар ҳафтаи сиюм, қадди ҷанин тақрибан ба андозае мерасад, ки дар вақти таваллуд хоҳад дошт, аммо афзоиши вазн то ҳафтаҳои охир идома меёбад.
Дар ин давра:
-
Қабати чарбӣ зери пӯст ташаккул меёбад
-
Пӯсти ҷанин ҳамвортар ва гулобӣтар мешавад
-
Намуди зоҳирии навзод аз ҳолати чиндор баромада, мураттаб мегардад
Ин захираи чарбӣ барои танзими ҳарорати бадани навзод баъд аз таваллуд хеле муҳим аст.
Рушди майнаи ҷанин дар ҳафтаи сиюм
Дар ин ҳафта, майнаи ҷанин қариб ба андозаи майнаи як навзоди навтаваллуд рушд кардааст, аммо фаъолияти он бо суръати баланд идома дорад. Ҳуҷайраҳои майна робитаҳои мураккаби асабиро ба вуҷуд меоранд, ки заминаи қобилиятҳои зеринро фароҳам месозанд:
-
Гап задан
-
Хотира
-
Омӯзиш
-
Тамаркуз
Тағйироти бадани модар дар ҳафтаи сиюми ҳомиладорӣ
Дар ин ҳафта, бадани модар ба яке аз душвортарин марҳилаҳои ҳомиладорӣ ворид мешавад. Рушди босуръати ҷанин, калон шудани бачадон, тағйироти шадиди гормоналӣ ва афзоиши фишор ба узвҳо боиси пайдошавии нишонаҳои нав ё шиддат гирифтани нишонаҳои пешин мегардад. Бисёр модарон дар ин ҳафта якҷоя чунин ҳолатҳоро эҳсос мекунанд:
-
Хастагӣ
-
Сангинии шикам
-
Кӯтоҳии нафас
-
Дарди коси миён
-
Тағйироти ҷудошавиҳои маҳбал
Дар ин марҳила, бадан ба таври ҷиддӣ барои таваллуд омода мешавад, ҳатто агар то рӯзи таваллуд чанд ҳафтаи дигар монда бошад.
Афзоиши ҷудошавии маҳбал дар ҳафтаи сиюм
Яке аз нигарониҳои маъмултарини модарон дар ин ҳафта афзоиши ҷудошавии маҳбал мебошад.
Сабабҳои асосӣ:
-
Афзоиши гормони эстроген
-
Зиёд шудани ҷараёни хун дар минтақаи коси миён
-
Фаъол шудани луоби гардани бачадон
-
Омодашавии бадан барои таваллуд
✅ Ҷудошавиҳои табиӣ одатан:
-
Беранг ё сафеди ширмонанд
-
Бебӯй ё бо бӯи хеле сабук
-
Бе сӯзиш ва хориш
⚠️ Ҳолатҳои хатарнок:
-
Ҷудошавии обмонанд ва беист (эҳтимоли рехтани моеъи амниотикӣ)
-
Ранги зард, сабз ё хокистарӣ
-
Бӯи бад бо хориш ё сӯзиш
-
Ҳамроҳ бо дарди поёни шикам ё фишори коси миён
Дар чунин ҳолатҳо бояд фавран ба табиби занон муроҷиат кард.
Хастагии шадид ва камхунӣ дар ҳафтаи 30
Азбаски ҷанин дар ин ҳафта миқдори зиёди оҳан ва сафеда истеъмол мекунад, хавфи пайдошавии камхунӣ зиёд мешавад. Нишонаҳои маъмул:
-
Беҳолӣ
-
Чарх задани сар
-
Тапиши дил
-
Рангпаридагӣ
Истеъмоли мунтазами иловаи оҳан бо машварати духтур хеле муҳим аст.
Фишори коси миён, дарди маҳбал ва сангинии шикам
Бо калон шудани бачадон ва поён омадани тадриҷии ҷанин:
-
Фишор ба коси миён меафзояд
-
Эҳсоси дарди тиркашанда дар маҳбал пайдо мешавад
-
Кашиш дар поёни шикам ва ронҳо ба вуҷуд меояд
Ин дардҳо одатан табиӣ мебошанд, аммо агар бо:
-
Кашишхӯриҳои мунтазам
-
Хунравии сабук
-
Ё ҷудошавиҳои ғайритабиӣ
ҳамроҳ бошанд, санҷиши фаврӣ лозим аст.
Кӯтоҳии нафас ва сӯзиши дил
Дар ҳафтаи 30:
-
Бачадон ба диафрагма фишор меорад
-
Меъда зери фишор қарор мегирад
-
Баргашти кислотаи меъда зиёд мешавад
Аз ин рӯ, модар метавонад чунин ҳолатҳоро эҳсос кунад:
-
Кӯтоҳии нафас
-
Сӯзиши дил
-
Эҳсоси серӣ ҳатто бо хӯроки кам
Кашишхӯриҳои тамринӣ (Бракстон Ҳикс)
Дар ин ҳафта, ин кашишхӯриҳо бештар эҳсос мешаванд:
-
Номунтазам ҳастанд
-
Одатан дарди шадид надоранд
-
Бо истироҳат кам мешаванд
⚠️ Аммо агар:
-
Мунтазам шаванд
-
Шиддат гиранд
-
Бо ҷудошавии обмонанд ё дарди пушт ҳамроҳ бошанд
метавонанд нишонаи таввалуди пеш аз муҳлат бошанд.
Ҷудошавии обмонанд дар ҳафтаи 30: табиӣ ё хатарнок?
Ҷудошавии обмонанд яке аз нигарониҳои маъмултарини семоҳаи сеюм мебошад. Бисёре аз занон эҳсос мекунанд, ки либоси зериашон зуд-зуд тар мешавад ва аз резиши моеъи амниотикӣ ё шикоф шудани халтаи об нигарон мешаванд.
Бархе аз ин ҷудошавиҳо табиӣ мебошанд, аммо дар баъзе ҳолатҳо метавонанд нишонаи хатар бошанд.
✅ Ҷудошавии табиӣ чунин аст:
-
Ранг: шаффоф ё сафед
-
Бӯй: бебӯй
-
Қувом: тунук ё каме обмонанд
-
Бе хориш, сӯзиш ё дард
⚠️ Ҷудошавии хатарнок кай аст?
-
Рехтани ногаҳонии моеъи хеле шаффоф
-
Давомдор будани таршавӣ
-
Тари шудани беихтиёр
-
Ҳамроҳ бо дарди шикам, фишори коси миён, дарди пушт ё кашишхӯриҳои мунтазам
🔴 Ин метавонад нишонаи шикофи бармаҳали халтаи об (PROM ё PPROM) бошад, ки ҳолати фавқулода ба ҳисоб меравад.
Фарқи ҷудошавии табиӣ ва рехтани моеъи амниотикӣ
| Хусусият | Ҷудошавии табиӣ | Моеъи амниотикӣ |
|---|---|---|
| Ранг | Сафед ё шаффоф | Комилан шаффоф |
| Бӯй | Бебӯй | Бӯи махсуси сабук |
| Идорашавӣ | Идорашаванда | Идоранашаванда |
| Тарзи баромад | Оҳиста | Ногаҳонӣ ё пайваста |
| Дард | Нест | Метавонад бошад |
✅ Ҳангоми шубҳа, ҳамеша ташхиси тиббӣ лозим аст.
Сабабҳои афзоиши ҷудошавии обмонанд
-
Афзоиши гормони эстроген
-
Зиёд шудани ҷараёни хун
-
Нарми шудани гардани бачадон
-
Ҳавасмандшавии луоби маҳбал
-
Афзоиши арақ
-
Фишори вазни ҷанин
Оё ҷудошавии обмонанд нишонаи таваллуди пеш аз муҳлат аст?
✅ Танҳо худ аз худ: одатан не
⚠️ Аммо агар бо инҳо ҳамроҳ шавад:
-
Дарди мунтазам ҳар 10 дақиқа
-
Дарди доимии пушт
-
Фишори шадиди коси миён
-
Хунравии сабук
-
Рехтани ногаҳонии моеъ
дар ин ҳолат бояд фавран ба беморхона муроҷиат кард.
Нишонаҳои ҷудошавии сироятӣ
-
Ранги зард, сабз ё хокистарӣ
-
Бӯи бад
-
Хориши шадид
-
Сӯзиш
-
Дарди пешоб ё ҳангоми ҳамбистарӣ
⚠️ Сироятҳои табобатнашуда метавонанд хатари:
-
Шикофи бармаҳали халтаи об
-
Таваллуди пеш аз муҳлат
-
Сирояти ҷанин
-ро зиёд кунанд.
Ҳангоми ҷудошавии обмонанд чӣ бояд кард؟
✅ Тавсияҳо:
-
Истифодаи рӯмолчаи санитарӣ (на тампон)
-
Назорат кардани ранг ва бӯй
-
Истироҳати нисбӣ
-
Нӯшидани оби кофӣ
-
Риояи покизагии шахсӣ
❌ Манъ аст:
-
Шустани дохилии маҳбал
-
Истеъмоли худсаронаи дору
-
Бепарвоӣ нисбат ба ҷудошавии доимӣ
Кай бояд фавран ба духтур муроҷиат кард؟
-
Ҷорӣ шудани моеъи шаффофи беихтиёр
-
Хун дар ҷудошавӣ
-
Дарди шикам ё кашишхӯриҳои мунтазам
-
Кам шудани ҳаракати ҷанин
-
Таб ё ларза
Ғизо ва варзиш дар ҳафтаи сиюм
Ғизои дуруст ва фаъолияти ҷисмонӣ дар ҳафтаи 30 барои:
-
саломатии модар
-
рушди дурусти ҷанин
-
пешгирии таваллуди пеш аз муҳлат
-
назорати камхунӣ
-
коҳиши хастагӣ
нақши хеле муҳим доранд.
✅ Маводи ғизоии зарурӣ:
-
Оҳан: гӯшти сурх, наск, исфаноҷ
-
Калсий: шир, йогурт, панир, кунҷит
-
Сафеда: тухм, мурғ, моҳӣ, лӯбиёгиҳо
-
Кислотаи фолий ва витаминҳои B: сабзавоти баргдор, нонҳои сабусдор
-
Омега 3: моҳии салмон, чормағз
❌ Ғизоҳои зарарнок:
-
Хӯрокҳои бисёршӯр
-
Нӯшокиҳои кофеиндор зиёд
-
Фастфуд
-
Шир ва панири ғайрипастеризатсияшуда
-
Гӯшти нопухта
✅ Намунаи барномаи ғизоӣ:
-
Субҳона: нон + тухм + шир
-
Газак: мева + чормағз
-
Нисфирӯзӣ: биринҷ + мурғ ё моҳӣ + сабзавот
-
Шомгоҳӣ: йогурт + хурмо
-
Шом: шӯрбо ё хӯроки сабук
Варзиш дар ҳафтаи 30: фоидадор ё хатарнок؟
✅ Варзишҳои бехатар:
-
Қадами ором
-
Йога барои ҳомиладорон
-
Машқҳои кашиш
-
Машқҳои нафаскашӣ
-
Шиноварӣ дар оби мулоим
❌ Варзишҳои манъ:
-
Ҷаҳидан
-
Давидан
-
Машқҳои шикам
-
Варзишҳои бархӯрдӣ
-
Баридани вазни сангин
⚠️ Варзиш манъ аст, агар:
-
Ҷудошавии обмонанди шубҳанок вуҷуд дошта бошад
-
Хунравӣ бошад
-
Фишори хун баланд бошад
-
Гардани бачадон кӯтоҳ бошад
-
Дард шадид бошад
-
Таърихи таваллуди пеш аз муҳлат вуҷуд дошта باشد
Саволҳои маъмул – ҳафтаи сиюм
✅ Ҳафтаи сиюм ба кадом моҳ рост меояд؟
→ Моҳи ҳафтум
✅ Ҷудошавии обмонанд табиӣ аст؟
→ Агар бебӯй бошад, одатан табиӣ аст
✅ Дарди маҳбал табиӣ аст؟
→ Одатан ҳа, аммо агар шадид бошад, бояд тафтиш шавад
✅ Оё таваллуд дар ҳафтаи 30 мумкин аст؟
→ Ҳа, он таваллуди пеш аз муҳлат ҳисобида мешавад
✅ Кам шудани ҳаракати ҷанин хатарнок аст؟
→ Ҳа, ташхиси фаврӣ лозим аст
✅ Варзиш иҷозат аст؟
→ Дар ҳомиладории бехатар ҳа
✅ Наздикии ҷинсӣ иҷозат аст؟
→ Агар ҳомиладорӣ хатарнок набошад, ҳа
✅ Камхунӣ хатарнок аст؟
→ Агар табобат нашавад, ҳа
Бидуни шарҳ