Дар ҳафтаи ҳафтуми ҳаёти тифл, волидон одатан тағйироти равшантарро дар рафтор ва сатҳи ҳушёрии кӯдак мушоҳида мекунанд. Тифли 7-ҳафтаина нисбат ба ҳафтаҳои гузашта вақти бештар бедор мемонад, ба садоҳо беҳтар вокуниш нишон медиҳад ва мумкин аст нишонаҳои аввалини табассумии иҷтимоӣ ва тамоси чашмии равшантар дар ӯ пайдо шаванд. Дар ҳамин синну сол саволҳои маъмул низ ба миён меоянд: хоби тифли ҳафтҳафтаина чӣ гуна бояд бошад? Дар як шабонарӯз чанд маротиба бояд шир хӯрад? Чаро баъзе рӯзҳо бештар ноором мешавад?
Дар ин мақола мо ба таври содда ва амалӣ муҳимтарин ҷанбаҳои рушд ва инкишофи тифли ҳафтҳафтаина-ро баррасӣ мекунем: аз хоб ва ғизо то бозӣ, берун бурдани тифл ва нишонаҳое, ки дар сурати мушоҳида шуданашон беҳтар аст ба духтур муроҷиат кунед.
Тифли 7-ҳафтаина: кадом тағйиротҳо дар ин марҳила ба амал меоянд?
Дар ҳафтаи ҳафтум, тифл тадриҷан аз марҳилаи вобастагии комили навзодӣ хориҷ мешавад ва нишонаҳои бештари огоҳӣ аз муҳити атрофро нишон медиҳад. Тифли ҳафтҳафтаина одатан давраҳои бедории дарозтар дорад ва дар ин вақтҳо бо кунҷковии бештар ба атроф нигоҳ мекунад.
Тағйиротҳои маъмул дар ин марҳила иборатанд аз:
- Афзоиши таваҷҷуҳ ба чеҳраҳо, махсусан чеҳраи волидон
- Тамоси чашмии устувортар нисбат ба ҳафтаҳои гузашта
- Вокуниш нишон додан ба садоҳои ошно
- Ором шудан ҳангоми ба оғӯш гирифтан ё шунидани овози волидон
- Ҳаракатҳои дасту пой, ки ҳадафмандтар ба назар мерасанд
Дар ин синну сол тифл ҳанӯз хеле хурд аст, аммо рушди майна бо суръати баланд идома дорад. Баъзе рӯзҳо тифл метавонад ором бошад ва рӯзҳои дигар нооромтар шавад, ки ҳарду ҳолат дар ҳафтаи ҳафтуми ҳаёт муқаррарӣ ҳисобида мешаванд.
Дар хотир дошта бошед, ки рушди тифлон якхела нест; агар тифли шумо ҳамаи ин нишонаҳоро ҳамзамон нишон надиҳад, ин ҳатман боиси нигаронӣ нест.
Рушди ҷисмонии тифл дар ҳафтаи ҳафтум
Дар ҳафтаи ҳафтум, рушди ҷисмонӣ бо суръати мувофиқ идома меёбад, ҳарчанд метавонад нисбат ба ҳафтаҳои аввали баъд аз таваллуд каме яксонтар ба назар расад. Тифли 7-ҳафтаина тадриҷан қавитар мешавад ва назорати беҳтаре бар ҳаракатҳои баданаш пайдо мекунад.
Нишонаҳои асосии рушди ҷисмонӣ дар ин синну сол иборатанд аз:
Афзоиши вазн ва қад
Аксари тифлон то ин вақт афзоиши мувофиқи вазн доранд. Агар тифл мунтазам шир хӯрад ва памперси тар дошта бошад, одатан рушди вазнии ӯ муқаррарӣ аст.
Беҳтар шудани назорати сар ва гардан
Гардани тифл ҳанӯз пурра қавӣ нест, аммо ҳангоми ба оғӯш гирифтан ё ба рӯи шикам хобондан, метавонад барои чанд сония сарашро боло нигоҳ дорад.
Ҳаракатҳои ҳамоҳангтари дасту пой
Зарба задани пойҳо ва ҳаракатҳои дастҳо нисбат ба пеш мақсадноктар мешаванд. Баъзе тифлон дар ин синну сол дастҳояшонро ба даҳон мебаранд.
Тағйирёбии шакли бадан
Имкон дорад равғанҳои навзодӣ тадриҷан баробар шаванд ва дасту пойҳо каме дарозтар ба назар расанд.
Барои дастгирии рушди ҷисмонӣ дар ҳафтаи ҳафтум:
- Дар як рӯз чанд маротиба вақти хобондан ба рӯи шикам (Tummy Time)-и кӯтоҳ фароҳам кунед
- Тифлро бо нармӣ ба оғӯш гиред ва мавқеашро тағйир диҳед
- Ба ӯ имкон диҳед, ки дасту пойҳояшро озодона ҳаракат диҳад
Агар назорати сари тифл хеле суст бошад ё рушдаш аз ҳад интизорӣ камтар ба назар расад, беҳтар аст ин масъаларо дар муоинаҳои даврӣ бо духтур баррасӣ кунед.
Хоби тифли 7-ҳафтаина чӣ гуна аст?
Хоб яке аз нигарониҳои асосии волидон дар ҳафтаи ҳафтум мебошад. Тифли 7-ҳафтаина ҳанӯз реҷаи хоби мунтазами калонсолонро надорад, аммо нисбат ба ҳафтаҳои аввали баъд аз таваллуд беҳбудиҳо мушоҳида мешаванд.
Реҷаи хоби тифли ҳафтҳафтаина
Дар ин синну сол одатан:
- Тифл дар як шабонарӯз 14 то 17 соат мехобад
- Хоб ба чанд давра дар рӯз ва шаб тақсим мешавад
- Баъзе тифлон метавонанд шабона 3 то 4 соат пайдарпай бихобанд
Бедор шудани тифл шабона барои ширхӯрӣ комилан муқаррарӣ аст.
Чаро хоб дар ин синну сол ҳанӯз номунтазам аст?
Сабабҳои асосӣ:
- Рушди босуръати майна ва системаи асаб
- Нигоҳи доимӣ ба ғизо
- Нотавонӣ дар фарқ кардани шабу рӯз
Бо гузашти вақт ва таъсири рӯшноии рӯз ва торикии шаб, реҷаи хоб тадриҷан ташаккул меёбад.
Нишонаҳои хоболудии тифли ҳафтҳафтаина
Шинохти ин нишонаҳо кӯмак мекунад, ки тифл сари вақт хобонда шавад:
- Молидани чашмҳо
- Хамёза кашидан
- Нооромии сабук
- Нигоҳҳои хира ва кам шудани вокуниш
Агар тифл аз ҳад зиёд хаста шавад, хобондани ӯ душвортар мегардад.
Чӣ гуна хоби тифлро дар ҳафтаи ҳафтум беҳтар кунем?
Барои беҳтар шудани хоб:
- Байни шабу рӯз фарқият эҷод кунед (рӯшноӣ ва садо)
- Пеш аз хоби шаб реҷаи содда, мисли оббозӣ ё лаллабӣ дошта бошед
- Муҳити хоб ором ва камнур бошад
- Тифлро ҳангоми хоболуд будан, вале ҳанӯз бедор, ба бистар гузоред
Дар хотир дошта бошед, ки ҳар тифл реҷаи хоби хоси худро дорад ва муқоиса бо дигарон лозим нест.
Ғизодиҳии тифл дар ҳафтаи ҳафтум
Дар ҳафтаи ҳафтум, ғизо ҳанӯз муҳимтарин омили рушд ва оромии тифл аст. Тифли 7-ҳафтаина тамоми моддаҳои заруриро аз шири модар ё шири сунъӣ мегирад ва ба ягон ғизои иловагӣ ниёз надорад.
Шумораи ширхӯриҳои тифли ҳафтҳафтаина
Одатан:
- Тифл ҳар 2 то 3 соат шир мехӯрад
- Баъзе тифлон давраҳои ширхӯрии гурӯҳӣ (cluster feeding) доранд
- Фосилаи байни ширхӯриҳо шабона метавонад каме зиёд шавад
Ин реҷа муқаррарӣ буда, эҳтиёҷоти рушди тифлро инъикос мекунад.
Шири модар ё шири сунъӣ?
- Шири модар беҳтарин интихоб аст ва системаи масуниятро тақвият медиҳад
- Дар сурати истифодаи шири сунъӣ, навъ ва миқдор бояд тибқи тавсияи духтур бошад
Муҳимтар аз навъи ғизо, кофӣ будани истеъмоли он аст.
Нишонаҳои ғизогирии кофӣ дар тифли 7-ҳафтаина
Агар тифл:
- Памперсҳои тар мунтазам дошта бошад
- Пас аз ширхӯрӣ ором шавад
- Афзоиши мувофиқи вазн дошта бошад
пас эҳтимол ғизогирии ӯ кофӣ аст.
Ширхӯрии гурӯҳӣ дар ҳафтаи ҳафтум
Баъзе тифлон дар ин марҳила:
- Якчанд маротиба пайдарпай шир мехоҳанд
- Хусусан бегоҳӣ ё шаб нооромтар мешаванд
Ин рафтор муқаррарӣ буда, аксаран бо ҷаҳиши рушд вобаста аст.
Оруг гирифтан дар тифли ҳафтҳафтаина
Дар ин синну сол:
- Баъд аз ҳар ширхӯрӣ орӯг гирифтан муфид аст
- Чанд дақиқа ба ҳолати рост нигоҳ доштани тифл кофӣ мебошад
Ин амал газ ва нооромиро кам мекунад.
Кай бояд ба духтур муроҷиат кард?
Агар тифл:
- Хуб шир нахӯрад
- Вазнро хуб зиёд накунад
- Баъд аз ҳар ғизо қайкунии шадид дошта бошад
беҳтар аст бо духтур машварат кунед.
Гиря ва нооромии тифли 7-ҳафтаина
Гиря воситаи асосии муоширати тифли 7-ҳафтаина бо волидон мебошад. Дар ҳафтаи ҳафтум, мумкин аст тифл дар баъзе соатҳои рӯз, махсусан бегоҳӣ, нооромтар шавад. Дар аксари ҳолатҳо ин ҳолат табиӣ буда, қисми раванди рушд ҳисобида мешавад.
Чаро тифли ҳафтҳафтаина гиря мекунад?
Сабабҳои маъмул иборатанд аз:
- Гуруснагӣ
- Хоболудӣ
- Газ ё ниёз ба орӯг
- Хоҳиши тамос ва ба оғӯш гирифтан
- Ҳаяҷони зиёдатӣ (садо, рӯшноӣ, серодамӣ)
Баъзан тифл бе сабаби равшан гиря мекунад.
Қуллаи гиря дар ҳафтаи ҳафтум
Бисёре аз тифлон байни 6 то 8 ҳафтагӣ:
- Афзоиши муваққатии гиряро таҷриба мекунанд
- Дар соатҳои муайян ноором мешаванд
Ин марҳила одатан муваққатӣ аст ва тадриҷан кам мешавад.
Чӣ гуна тифли 7-ҳафтаинаро ором кунем?
Метавон:
- Ӯро ба оғӯш гирифт ё печонд
- Бо овози ором сӯҳбат кард ё суруд хонд
- Бо нармӣ ҷунбонд
- Шир дод ё орӯгашро гирифт
- Муҳитро камнур ва ором кард
Ҳар тифл бо усули хоси худ ором мешавад.
Кай гиря ғайримуқаррарӣ аст?
Ба духтур муроҷиат кунед, агар:
- Гиря хеле шадид ва тӯлонӣ бошад
- Бо таб, қайкунӣ ё беҳолӣ ҳамроҳ бошад
- Ногаҳон аз одати пешина фарқ кунад
Гиря нишонаи нигоҳубини бад нест; он қисми табиии рушди тифл аст.
Табассум ва вокунишҳои иҷтимоии тифли ҳафтҳафтаина
Яке аз лаҳзаҳои гуворотар дар ҳафтаи ҳафтум пайдо шудани табассумии иҷтимоӣ мебошад. Бар хилофи табассумҳои рефлексии ҳафтаҳои аввал, тифли 7-ҳафтаина метавонад ба чеҳра, садо ё таваҷҷуҳи волидон посухан табассум кунад.
Табассум дар ин синну сол чӣ маъно дорад?
Ин нишонаи:
- Рушди майна ва системаи асаб
- Шинохти чеҳраҳои ошно
- Оғози муоширати иҷтимоӣ
Ин табассумҳо одатан кӯтоҳ, вале воқеӣ мебошанд.
Вокунишҳои иҷтимоӣ дар тифли 7-ҳафтаина
Метавон мушоҳида кард:
- Тамоси чашмии тӯлонитар
- Ором шудан бо шунидани овози волидон
- Пайгирии чеҳраҳо бо чашм
- Баровардани садоҳои содда мисли «а» ё «у»
Ин нишонаҳо рушди эҳсосӣ ва маърифатиро инъикос мекунанд.
Чӣ гуна табассум ва муоширатро тақвият диҳем?
- Ҳангоми бедорӣ ба чеҳраи тифл нигоҳ кунед
- Бо ӯ сӯҳбат кунед ва ба садоҳои ӯ ҷавоб диҳед
- Табассум кунед ва ифодаи рӯйро тағйир диҳед
- Тифлро дар масофаи муносиб аз рӯи худ нигоҳ доред
Чанд дақиқа муоширати ором дар ҳар навбат хеле муфид аст.
Агар тифл ҳанӯз табассум накунад, чӣ?
Набудани табассум дар ин синну сол ҳатман нигаронкунанда нест. Баъзе тифлон:
- Каме дертар табассум мекунанд
- Аввал нишонаҳои дигар, мисли тамоси чашмиро нишон медиҳанд
Агар то охири моҳи сеюм ягон вокуниши иҷтимоӣ мушоҳида нашавад, беҳтар аст бо духтур машварат кунед.
Бозӣ ва муошират бо тифли 7-ҳафтаина
Дар ҳафтаи ҳафтум, бозӣ маънои истифодаи бозичаҳои мураккабро надорад. Тифли 7-ҳафтаина тавассути дидан, шунидан ва ламс кардан меомӯзад ва ҳамин муоширатҳои содда дар рушди майна ва эҳсосот нақши муҳим доранд.
Бозиҳои мувофиқ барои тифли ҳафтҳафтаина
Беҳтарин фаъолиятҳо иборатанд аз:
- Сӯҳбат кардан ва суруд хондан бо овози ором
- Табассум кардан ва тағйири ифодаи рӯй
- Нишон додани бозичаҳои ранги контрасти баланд
- Ламси мулоими дасту пой
- Хобондан ба рӯи шикам барои муддати кӯтоҳ
Чанд дақиқа дар ҳар навбат кофӣ аст.
Вақти хобондан ба рӯи шикам дар ҳафтаи ҳафтум
Ин амал:
- Мушакҳои гардан ва қисми болои баданро тақвият медиҳад
- Пешзаминаи чаппа шудан ва нишастанро фароҳам мекунад
Дар ин синну сол:
- Якчанд маротиба дар як рӯз
- Ҳар дафъа 1 то 3 дақиқа
- Дар сатҳи мулоим ва бехатар
Агар тифл нороҳат шавад, бозиро қатъ кунед.
Нишонаҳои хастагӣ ҳангоми бозӣ
Агар тифл:
- Рӯяшро гардонад
- Ноором шавад
- Гиря кунад
пас ба истироҳат ниёз дорад. Ҳаяҷони аз ҳад зиёд метавонад ӯро хаста кунад.
Оё ҳамеша тифлро машғул кардан лозим аст?
Не. Дар ин синну сол:
- Нигоҳ кардани ором ба муҳит низ муфид аст
- Тифл метавонад бо рӯшноӣ, садоҳо ва ҳаракатҳои содда машғул шавад
Тавозун байни муошират ва истироҳат беҳтарин аст.
Берун бурдани тифли ҳафтҳафтаина
Берун бурдани тифли ҳафтҳафтаина, агар бо риояи қоидаҳои бехатарӣ анҷом дода шавад, метавонад барои тифл ва волидон таҷрибаи муфид ва оромбахш бошад. Муҳитҳои нав ба таҳрики ҳиссиёт ва танзими беҳтари хоб кӯмак мекунанд.
Оё берун бурдани тифли 7-ҳафтаина бехатар аст?
Бале, ба шарте ки:
- Муҳит хеле серодам набошад
- Тамос бо одамони бемор маҳдуд карда шавад
- Давомнокии берун будан кӯтоҳ ва назоратшаванда бошад
Ҳавои тоза одатан ҳолати тифлро беҳтар мекунад.
Беҳтарин вақти берун баромадан
- Субҳи барвақт
- Охири бегоҳ
Дар ин вақтҳо:
- Шиддати нури офтоб камтар аст
- Ҳарорат мулоимтар мебошад
Либоси мувофиқ дар берун
Қоидаи содда:
- Тифлро як қабат бештар аз либоси худ пӯшонед
Нуктаҳои муҳим:
- Либоси пахтагӣ ва сабук интихоб кунед
- Дар ҳавои сард кулоҳи борик истифода баред
- Аз аз ҳад зиёд пӯшондан худдорӣ кунед
Муҳофизат аз офтоб
Пӯсти тифл хеле ҳассос аст:
- Аз нури мустақими офтоб дурӣ ҷӯед
- Соя беҳтарин муҳофизат аст
- Аробача бо соябон интихоби хуб мебошад
Истифодаи креми зидди офтоб танҳо бо тавсияи духтур иҷозат дода мешавад.
Аробача ё ба оғӯш гирифтан?
Ҳарду мувофиқанд:
- Аробача барои сайругашти кӯтоҳ
- Ба оғӯш гирифтан барои оромии бештар
Муҳимтарин нукта – дастгирии дурусти сар ва гардан аст.
Қоидаҳои бехатарӣ барои тифли 7-ҳафтаина
Гарчанде тифли 7-ҳафтаина ҳаракати зиёд надорад, риояи қоидаҳои бехатарӣ хеле муҳим аст. Тифл пурра ба нигоҳубини калонсолон вобаста мебошад.
Бехатарии хоб
- Тифлро ҳамеша ба пушт хобонед
- Сатҳи хоб сахт ва ҳамвор бошад
- Аз болишт, кӯрпаҳои ғафс ва бозичаҳо дар гаҳвора истифода накунед
- Ҳарорати хонаро мӯътадил нигоҳ доред
Бехатарӣ ҳангоми ба оғӯш гирифтан ва ҷобаҷо кардан
- Ҳамеша сар ва гардани тифлро дастгирӣ кунед
- Тифлро дар сатҳҳои баланд танҳо нагузоред
- Ҳангоми иваз кардани памперс дастонатонро аз ӯ нагиред
Бехатарӣ дар берун
- Аз нури мустақими офтоб муҳофизат кунед
- Тамос бо одамони беморро маҳдуд намоед
- Ҳангоми истифодаи аробача ё курсии мошин бастани дурусти камарбандҳоро санҷед
Бехатарӣ ҳангоми оббозӣ
- Ҳеҷ гоҳ тифлро танҳо нагузоред
- Пеш аз истифода ҳарорати обро санҷед
- Ашёи заруриро пешакӣ омода кунед
Пешгирӣ аз ҳаяҷони зиёдатӣ
- Нури сахт, садоҳои баланд ва серодамӣ метавонанд нооромӣ ба вуҷуд оранд
- Муҳити ором ба хоб ва роҳатии тифл кӯмак мекунад
Риояи ин қоидаҳои содда муҳити бехатар ва оромро барои рушди солими тифли ҳафтҳафтаина фароҳам меорад.
Кай бояд тифли 7-ҳафтаинаро ба духтур бурд?
Аксари рафторҳои тифли 7-ҳафтаина муқаррарӣ мебошанд, аммо дар баъзе ҳолатҳо машварати тиббӣ зарур аст.
Нишонаҳои ҳушдордиҳанда
Дар ҳолатҳои зерин ба духтур муроҷиат кунед:
- Таб (ҳарорати бадан болотар аз 38°C)
- Кам шудани иштиҳо ё рад кардани шир
- Кам шудани шумораи памперсҳои тар
- Қайкунии шадид ё такрорӣ
- Дарунравӣ ё қабзияти шадид
- Беҳолии ғайримуқаррарӣ ё хоболудии зиёд
- Гиряи сахт ва оромнашаванда
- Тағйири ранги пӯст (зардии шадид, сафедшавӣ ё кабудшавӣ)
Нигарониҳои рушди
Агар тифл:
- Тамоси чашмӣ барқарор накунад
- Ба садоҳо вокуниш нишон надиҳад
- То охири моҳи дуюм табассум нишон надиҳад
беҳтар аст бо духтур машварат кунед.
Эътимод ба ҳисси волидон
Агар эҳсос кунед, ки:
- Рафтори тифл аз ҳолати маъмул фарқ мекунад
- Чизе «дуруст ба назар намерасад»
ҳатто бе нишонаҳои равшан, муроҷиат ба духтур интихоби дуруст аст.
Саволҳои маъмул дар бораи тифли 7-ҳафтаина
Тифли 7-ҳафтаина чанд соат дар як шабонарӯз мехобад?
Одатан 14 то 17 соат, дар чанд давра.
Оё гиряи зиёд муқаррарӣ аст?
Бале, махсусан байни 6 то 8 ҳафтагӣ.
Тифл чанд маротиба бояд шир хӯрад?
Ҳар 2 то 3 соат, бо эҳтимоли ширхӯрии гурӯҳӣ.
Оё табассум дар ин синну сол воқеӣ аст?
Бале, ин табассумии иҷтимоӣ мебошад.
Агар ҳанӯз табассум накунад, оё муқаррарӣ аст?
Бале, баъзе тифлон дертар табассум мекунанд.
Берун бурдан зарар дорад?
Не, агар бо риояи бехатарӣ анҷом дода шавад.
Оё тифл ба бозӣ ниёз дорад?
Бале, вале бо фаъолиятҳои содда ва кӯтоҳ.
Кай бояд ба духтур муроҷиат кард?
Ҳангоми таб, заъфи ширхӯрӣ, беҳолӣ, гиряи шадид ё қайкунии такрорӣ.
Хулосаи ҳафтаи ҳафтуми ҳаёти тифл
Ҳафтаи ҳафтум яке аз марҳилаҳои муҳими рушд ва инкишофи тифл мебошад. Тифли 7-ҳафтаина ҳушёртар мешавад, вокунишҳои иҷтимоӣ мисли табассум нишон медиҳад ва тадриҷан реҷаи хобу бедории ӯ пешгӯишаванда мегардад. Гиря ва нооромӣ дар ин синну сол ҳанӯз муқаррарӣ мебошанд.
Ғизодиҳӣ пурра бо шири модар ё шири сунъӣ анҷом мешавад ва бозӣ ва муоширати содда ба рушди ҷисмонӣ ва эҳсосӣ кӯмак мекунанд. Риояи бехатарӣ, диққат ба нишонаҳои ҳушдордиҳанда ва муроҷиати саривақтӣ ба духтур асоси нигоҳубини дуруст дар ин давра мебошанд.
Дар хотир дошта бошед, ки ҳар тифл бо суръати хоси худ рушд мекунад. Аз муқоиса худдорӣ кунед, ба мушоҳида ва ҳисси худ эътимод дошта бошед ва роҳнамоии тиббиро барои дастгирии рушди солими тифли ҳафтҳафтаина истифода баред.
Бидуни шарҳ