خونریزی رحم یکی از طبیعیترین فرآیندهای بدن زنان است که معمولاً در قالب قاعدگی ماهانه رخ میدهد. اما گاهی اوقات بدن با ما حرف میزند؛ آن هم از طریق خونریزیهایی که در زمان یا شدت غیرمعمول اتفاق میافتند. به این نوع خونریزیها، خونریزی غیرطبیعی رحم گفته میشود. بسیاری از زنان این نوع خونریزیها را نادیده میگیرند یا به اشتباه تصور میکنند که بخشی طبیعی از روند بدنشان است. در حالی که چنین علائمی میتوانند زنگ خطری برای مشکلات جدیتر مانند فیبروم، اختلالات هورمونی، یا حتی سرطان رحم باشند.
در این مقاله از دکتر مریم آقایی، به زبان ساده و علمی بررسی میکنیم که چه دلایلی میتوانند پشت خونریزی غیرطبیعی رحم باشند و چه زمانی باید برای بررسی دقیقتر به متخصص زنان مراجعه کنید.
خونریزی غیرطبیعی رحم دقیقاً به چه معناست؟
خونریزی غیرطبیعی رحم به هر نوع خونریزی واژینالی گفته میشود که خارج از الگوی نرمال پریود اتفاق بیفتد.
این نوع خونریزی میتواند:
-
بین دو سیکل قاعدگی رخ دهد
-
بسیار طولانیتر یا شدیدتر از معمول باشد
-
بعد از یائسگی دیده شود
-
یا پس از رابطه جنسی رخ دهد
در حالت عادی، زنان در هر ماه بین ۲ تا ۷ روز خونریزی قاعدگی دارند و فاصله سیکلها بین ۲۱ تا ۳۵ روز است. اگر خونریزی شما خارج از این بازهها باشد، ممکن است نشانهای از یک اختلال جدی باشد که نیاز به بررسی دقیق دارد.
چه زمانی خونریزی بین پریودها نگرانکننده است؟
گاهی اوقات لکهبینیهای خفیف بین دو پریود میتوانند بیخطر باشند؛ مثلاً در اثر تخمکگذاری، تغییرات هورمونی یا مصرف برخی داروها. اما وقتی این خونریزیها بهصورت مکرر، شدید یا همراه با علائم دیگر مثل درد، ترشحات غیرعادی یا تغییر در نظم پریودها ظاهر شوند، باید جدی گرفته شوند.
مواردی که باید حتماً برایشان به پزشک مراجعه کنید:
-
خونریزی مکرر بین دو پریود متوالی
-
خونریزی بعد از رابطه جنسی
-
مشاهده خون در دوران یائسگی
-
خونریزی همراه با درد لگن یا شکم
-
تکرار خونریزی با شدت غیرمعمول یا لختههای بزرگ
-
کاهش یا افزایش ناگهانی فاصله بین پریودها
در چنین شرایطی ممکن است علتهایی مانند فیبروم، پولیپ رحم، عفونتها یا مشکلات هورمونی مطرح باشد و نیاز به بررسی با سونوگرافی، آزمایش خون یا پاپ اسمیر وجود داشته باشد.
شایعترین علتهای خونریزی غیرطبیعی رحم
خونریزی غیرطبیعی رحم میتواند دلایل مختلفی داشته باشد، از مسائل سادهی هورمونی گرفته تا بیماریهای جدیتر. در ادامه، به ۱۰ علت شایع این نوع خونریزی اشاره میکنیم که در مطب دکتر مریم آقایی نیز بیماران زیادی با این موارد مراجعه میکنند:
۱. اختلالات هورمونی
یکی از شایعترین دلایل خونریزی نامنظم، برهم خوردن تعادل هورمونهای استروژن و پروژسترون است. این اتفاق معمولاً در دوران بلوغ، پس از زایمان، هنگام قطع یا شروع قرصهای ضدبارداری و حوالی یائسگی رخ میدهد.
۲. فیبروم رحم
فیبرومها تودههای غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم رشد میکنند و میتوانند باعث خونریزی شدید، درد و پریودهای طولانی شوند.
۳. پولیپ رحم یا دهانه رحم
پولیپها زائدههای خوشخیم کوچکی هستند که ممکن است با رابطه جنسی یا فعالیت شدید دچار خونریزی شوند.
۴. تنبلی تخمدان (PCOS)
سندرم تخمدان پلیکیستیک یکی از دلایل اصلی بینظمی قاعدگی است. در این حالت، تخمکگذاری بهدرستی انجام نمیشود و پریودها ممکن است چندین ماه قطع یا بسیار نامنظم باشند.
۵. عفونتهای واژن یا دهانه رحم
عفونتهای جنسی یا غیرجنسی، بهخصوص در دهانه رحم، میتوانند باعث تحریک و خونریزی غیرطبیعی شوند.
۶. مصرف داروها
داروهای ضدانعقاد خون، داروهای هورمونی، یا قطع ناگهانی داروهای ضدبارداری از جمله مواردی هستند که ممکن است منجر به خونریزی شوند.
۷. آندومتریوز
در این بیماری، بافتی شبیه به آندومتر (لایه داخلی رحم) خارج از رحم رشد میکند و باعث درد مزمن و خونریزیهای غیرعادی میشود.
۸. آدنومیوز
در این حالت، بافت آندومتر به درون دیواره عضلانی رحم نفوذ میکند و باعث پریودهای دردناک و خونریزی شدید میشود.
۹. سرطان رحم یا دهانه رحم
خونریزی غیرطبیعی، مخصوصاً در زنان یائسه، میتواند یکی از علائم اولیه سرطان باشد. به همین دلیل بررسی دقیق در این موارد ضروری است.
۱۰. بارداری (حاملگی خارج رحم یا سقط)
گاهی خونریزیهای غیرطبیعی در دوران بارداری، بهویژه اگر همراه با درد باشد، میتواند نشانه بارداری خارج رحمی یا سقط جنین باشد.
چه آزمایشهایی برای تشخیص لازم است؟
تشخیص علت خونریزی غیرطبیعی رحم نیاز به بررسی دقیق و چند مرحلهای دارد. بسته به سن، وضعیت هورمونی، علائم همراه و سابقه پزشکی بیمار، پزشک ممکن است یک یا چند مورد از آزمایشها و روشهای زیر را تجویز کند:
۱. سونوگرافی واژینال
یکی از اولین اقدامات برای بررسی ضخامت آندومتر، وجود فیبروم، پولیپ یا کیستهای تخمدانی است. این روش غیرتهاجمی و دقیق است.
۲. آزمایش خون
بررسی سطح هورمونهای جنسی (LH، FSH، استروژن، پروژسترون، پرولاکتین، TSH و…) برای تشخیص اختلالات هورمونی و بررسی کمخونی ناشی از خونریزی زیاد.
۳. آزمایش بارداری (Beta HCG)
در زنان در سن باروری، حتماً باید احتمال بارداری یا حاملگی خارجرحمی رد شود.
۴. پاپ اسمیر
برای بررسی تغییرات سلولی دهانه رحم و احتمال وجود ضایعات پیشسرطانی یا سرطانی، پاپ اسمیر ضروری است.
۵. نمونهبرداری از آندومتر (بیوپسی)
در زنانی که یائسه شدهاند یا خونریزی غیرعادی مکرر دارند، نمونهبرداری از آندومتر برای بررسی سرطان یا هیپرپلازی آندومتر انجام میشود.
۶. هیستروسکوپی
یک روش تصویربرداری دقیق با وارد کردن دوربین به درون رحم است که به پزشک اجازه میدهد داخل رحم را مستقیماً بررسی و حتی پولیپ یا فیبروم را در صورت لزوم بردارد.
آیا این خونریزی میتواند نشانه سرطان باشد؟
بله، در برخی موارد، خونریزی غیرطبیعی رحم میتواند یکی از علائم اولیه سرطان رحم یا دهانه رحم باشد، بهویژه اگر فرد در سن یائسگی باشد یا سابقه خانوادگی بیماریهای زنان داشته باشد.
مواردی که احتمال بدخیمی را بیشتر میکنند:
-
خونریزی پس از یائسگی
-
خونریزی پس از رابطه جنسی
-
خونریزی همراه با کاهش وزن، ضعف یا درد لگنی
-
ضخامت غیرطبیعی آندومتر در سونوگرافی
-
نتیجه غیرطبیعی در پاپ اسمیر یا بیوپسی
سرطانهای مرتبط با خونریزی غیرطبیعی:
-
سرطان آندومتر (لایه داخلی رحم): بیشتر در زنان یائسه دیده میشود و یکی از علائم اولیه آن، خونریزی پس از قطع پریود است.
-
سرطان دهانه رحم: ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد، اما معمولاً با خونریزی پس از نزدیکی یا بین پریودها خود را نشان میدهد.
-
سرطان تخمدان یا واژن: کمتر شایعاند اما در برخی موارد خونریزی میتوانند ایجاد کنند.
نکته مهم این است که همهی خونریزیهای غیرطبیعی به معنای سرطان نیستند، اما نادیده گرفتن آنها میتواند تشخیص زودهنگام را از بین ببرد. مراجعه بهموقع به متخصص، تفاوت بین درمان ساده و درمان پیچیده را رقم میزند.
درمان خونریزی غیرطبیعی رحم بر اساس علت آن
درمان خونریزی غیرطبیعی رحم کاملاً بستگی به علت زمینهای آن دارد. هدف از درمان، برطرفکردن علت اصلی، کنترل علائم و پیشگیری از عوارضی مثل کمخونی یا نازایی است. در مطب دکتر مریم آقایی، روند درمان معمولاً بهصورت مرحلهای و متناسب با شرایط هر بیمار انجام میشود.
🔹 ۱. درمان دارویی
-
هورموندرمانی: قرصهای ضدبارداری ترکیبی، پروژسترون، یا IUD هورمونی برای تنظیم سیکل قاعدگی.
-
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): مثل مفنامیک اسید برای کاهش خونریزی و درد.
-
داروهای ضدفیبرینولیتیک: مانند ترانگزامیک اسید برای کاهش حجم خونریزی.
🔹 ۲. درمان علتهای زمینهای
-
در صورت وجود عفونت: آنتیبیوتیک مناسب تجویز میشود.
-
در PCOS: ترکیب داروهای هورمونی، متفورمین و اصلاح سبک زندگی توصیه میشود.
-
برای فیبروم یا پولیپ: گاهی دارو کافی است و گاهی نیاز به جراحی یا هیستروسکوپی وجود دارد.
-
در آندومتریوز یا آدنومیوز: درمان ترکیبی دارویی و گاهی جراحی پیشنهاد میشود.
🔹 ۳. جراحی
-
هیستروسکوپی درمانی: برای برداشت پولیپ یا فیبروم داخل رحمی.
-
کورتاژ تشخیصی یا درمانی: در موارد خونریزی شدید یا مشکوک به سرطان.
-
هیسترکتومی (برداشتن رحم): در موارد خاص و نهایی، مخصوصاً اگر بیمار یائسه باشد و درمانهای دیگر مؤثر نبوده باشند.
🔹 ۴. تغییر سبک زندگی
در برخی بیماران، مخصوصاً مبتلایان به تنبلی تخمدان یا چاقی، کاهش وزن، رژیم غذایی مناسب و ورزش منظم نقش مهمی در کنترل خونریزیها دارند.
چه زمانی باید سریعاً به متخصص زنان مراجعه کرد؟
در بسیاری از موارد، خونریزی غیرطبیعی ممکن است گذرا یا بیخطر باشد؛ اما برخی نشانهها زنگ خطر جدیاند و نیاز به ارزیابی فوری توسط متخصص زنان دارند. در مطب دکتر مریم آقایی، بیماران زیادی با این علائم مراجعه کردهاند که خوشبختانه با تشخیص زودهنگام، از پیشرفت بیماری جلوگیری شده است.
مواردی که نیاز به مراجعه فوری دارند:
-
🔴 خونریزی شدید و غیرقابل کنترل که باعث ضعف، سرگیجه یا تنگی نفس شود
-
🔴 خونریزی در دوران بارداری، بهویژه اگر همراه با درد باشد
-
🔴 خونریزی بعد از یائسگی (حتی یکبار هم مهم است)
-
🔴 خونریزی بعد از رابطه جنسی
-
🔴 وجود لختههای بزرگ و زیاد در خون قاعدگی
-
🔴 پریودهای بسیار نامنظم یا فاصلههای طولانی بین آنها
-
🔴 خونریزی همراه با علائم مشکوک مثل کاهش وزن ناگهانی، تب، یا ترشحات غیرطبیعی
هر کدام از این علائم میتواند نشانهای از یک مشکل مهم مثل فیبروم، اختلالات هورمونی، عفونت، یا حتی سرطان باشد.
یادتان باشد: در مسائل زنان، «اهمالکاری» میتواند هزینهاش بسیار بیشتر از یک ویزیت ساده باشد.
سوالات پرتکرار بیماران درباره خونریزی غیرطبیعی رحم
در طول سالها فعالیت پزشکی، بیماران زیادی با سوالاتی مشابه درباره خونریزیهای غیرطبیعی مراجعه کردهاند. در این بخش، به پرتکرارترین سوالاتی که در مطب دکتر مریم آقایی مطرح میشود، پاسخ میدهیم:
❓ خونریزی بین دو پریود طبیعی است؟
در بعضی موارد، بله. اگر این خونریزی خفیف و گذرا باشد، مثلاً در زمان تخمکگذاری یا تغییر قرص جلوگیری، جای نگرانی نیست. اما اگر تکرار شود یا شدید باشد، نیاز به بررسی دارد.
❓ آیا لکهبینی بعد از رابطه جنسی نگرانکننده است؟
بله، بهویژه اگر مکرر باشد. میتواند ناشی از عفونت، التهاب دهانه رحم، پولیپ یا حتی ضایعات پیشسرطانی باشد.
❓ آیا فیبروم همیشه نیاز به جراحی دارد؟
خیر. اندازه، محل قرارگیری و شدت علائم فیبروم تعیینکننده هستند. بسیاری از فیبرومها با دارو کنترل میشوند و فقط در موارد خاص نیاز به جراحی دارند.
❓ من در دوران شیردهی هستم. خونریزی غیرمنتظرهام خطرناک است؟
در دوران شیردهی، تغییرات هورمونی ممکن است منجر به لکهبینی یا پریودهای نامنظم شود. با این حال، در صورت ادامهدار بودن یا شدید شدن، حتماً باید معاینه شوید.
❓ آیا خونریزی غیرطبیعی نشانه سرطان است؟
نه همیشه، ولی در بعضی شرایط (مثل یائسگی یا خونریزیهای غیرقابل توضیح) باید احتمال آن بررسی شود. تشخیص زودهنگام، شانس درمان را بسیار بالا میبرد.
جمعبندی و توصیه پایانی برای خونریزی غیرطبیعی رحم
خونریزی غیرطبیعی رحم، اگرچه در بسیاری از موارد بیخطر است، اما میتواند نشانهای از مشکلات مهم در سیستم تولیدمثل زنان باشد. از اختلالات سادهی هورمونی گرفته تا بیماریهای جدی مثل فیبروم، پولیپ یا حتی سرطان، همه میتوانند خود را با تغییر در الگوی خونریزی نشان دهند.
مهمترین کاری که میتوانید انجام دهید، نادیده نگرفتن بدنتان است. اگر خونریزیهای شما نظم گذشته را ندارد، شدیدتر شده یا با علائم نگرانکننده همراه است، بهترین تصمیم این است که به یک متخصص زنان مراجعه کنید.
🩺 برای مشاوره تخصصی، نوبت معاینه یا انجام سونوگرافی، میتوانید با مطب دکتر مریم آقایی تماس بگیرید.
📞 شماره تماس: 02632285508 (پاسخ گویی روزهای زوج از ساعت 15 الی 19)
📍 آدرس: کرج – بلوار امامزاده حسن – بالاتر از چهارراه مصباح – ساختمان دی – طبقه دوم
📱 نوبت دهی به صورت آنلاین و از طریق این لینک انجام می شود.
🟡 حالا نوبت شماست!
آیا تا به حال با خونریزی غیرطبیعی مواجه شدهاید؟
تجربهتان را با ما در بخش دیدگاهها به اشتراک بگذارید یا برای مشاوره خصوصی با ما در ارتباط باشید.
){kind=link}
بدون دیدگاه