پیشگیری از بارداری یکی از مهمترین موضوعات در بهداشت باروری است که به افراد این امکان را میدهد تا زمان و تعداد بارداریهای خود را کنترل کنند. امروزه روشهای متعددی برای جلوگیری از بارداری وجود دارد که بسته به شرایط فردی، میزان اثرگذاری، دسترسی و عوارض جانبی، میتوان از آنها استفاده کرد. در این مقاله، به بررسی کامل روشهای پیشگیری از بارداری، مزایا، معایب و نحوه استفاده از هر یک میپردازیم.
۱. روشهای هورمونی
روشهای هورمونی از رایجترین راهکارهای پیشگیری از بارداری هستند که با تغییر سطح هورمونهای بدن، از تخمکگذاری جلوگیری کرده یا مخاط دهانه رحم را تغییر میدهند. این روشها شامل موارد زیر هستند:
۱.۱ قرصهای ضدبارداری
انواع:
- قرصهای ترکیبی (استروژن و پروژسترون): مانند یاسمین، الدی و اچدی که با مهار تخمکگذاری عمل میکنند.
- قرصهای پروژسترونی (مینیپیل): مناسب برای زنان شیرده یا کسانی که تحمل استروژن را ندارند.
مزایا:
✔ کاهش دردهای قاعدگی
✔ تنظیم چرخه قاعدگی
✔ کاهش خطر سرطان تخمدان و رحم
معایب:
✖ افزایش خطر لخته شدن خون
✖ نیاز به مصرف روزانه و منظم
✖ امکان کاهش اثرگذاری در صورت فراموشی مصرف
۱.۲ آمپولهای ضدبارداری
- شامل آمپول دپوپروورا (حاوی پروژسترون) که هر ۳ ماه یکبار تزریق میشود.
مزایا:
✔ عدم نیاز به مصرف روزانه
✔ مناسب برای زنان شیرده
معایب:
✖ بازگشت باروری پس از قطع مصرف ممکن است زمانبر باشد
✖ احتمال افزایش وزن و تغییرات خلقی
۱.۳ چسب ضدبارداری
یک چسب حاوی هورمون که هر هفته روی پوست چسبانده میشود.
مزایا:
✔ استفاده آسان
✔ کنترل بهتر چرخه قاعدگی
معایب:
✖ احتمال ایجاد تحریک پوستی
✖ مناسب نبودن برای افراد با وزن بالا
۱.۴ حلقه واژینال روشی برای پیشگیری از بارداری
حلقهای نرم که داخل واژن قرار میگیرد و به مدت ۳ هفته هورمون آزاد میکند.
مزایا:
✔ عدم نیاز به مصرف روزانه
✔ بازگشت سریع باروری پس از قطع مصرف
معایب:
✖ احتمال حساسیت واژینال
✖ نیاز به دقت در جایگذاری
۲. روشهای غیرهورمونی
این روشها از تغییرات هورمونی جلوگیری نمیکنند و شامل موارد زیر هستند:
۲.۱ کاندوم (مردانه و زنانه) روشی برای پیشگیری از بارداری
کاندومها یکی از پرکاربردترین روشهای پیشگیری هستند که علاوه بر جلوگیری از بارداری، در برابر بیماریهای مقاربتی نیز محافظت ایجاد میکنند.
مزایا:
✔ بدون عوارض هورمونی
✔ محافظت در برابر بیماریهای جنسی
معایب:
✖ احتمال پارگی
✖ نیاز به استفاده صحیح در هر رابطه
۲.۲ دیافراگم و کلاهک دهانه رحم
این وسایل درون واژن قرار میگیرند و مانع ورود اسپرم به رحم میشوند.
مزایا:
✔ استفاده موضعی
✔ عدم نیاز به هورمون
معایب:
✖ نیاز به یادگیری نحوه استفاده
✖ احتمال جابجایی در طول رابطه
۲.۳ دستگاه داخل رحمی (IUD) روشی برای پیشگیری از بارداری
وسیلهای کوچک که داخل رحم قرار میگیرد و میتواند حاوی مس (IUD مسی) یا هورمون باشد.
مزایا:
✔ تأثیر طولانیمدت (۳ تا ۱۰ سال)
✔ مناسب برای افرادی که به دنبال روش بدون نیاز به مصرف روزانه هستند
معایب:
✖ احتمال خونریزی شدید در ماههای اول
✖ نیاز به جایگذاری توسط پزشک متخصص زنان و زایمان
۳. روشهای طبیعی
این روشها بر اساس شناخت چرخه قاعدگی و تخمکگذاری انجام میشوند.
۳.۱ روش تقویمی
محاسبه روزهای پرخطر و پرهیز از رابطه در این روزها.
مزایا:
✔ بدون هزینه و عوارض جانبی
معایب:
✖ نیاز به دقت بالا
✖ عدم کارایی بالا برای دورههای نامنظم
۳.۲ روش منقطع (Withdrawal)
خارج کردن آلت تناسلی قبل از انزال.
مزایا:
✔ عدم نیاز به وسیله خاص
معایب:
✖ خطر بارداری در صورت خروج ناقص
✖ عدم محافظت در برابر بیماریهای مقاربتی
۴. روشهای دائمی پیشگیری از بارداری
۴.۱ بستن لولههای رحمی در زنان (TL)
عمل جراحی که مسیر لولههای فالوپ را میبندد.
مزایا:
✔ روش دائمی
✔ بسیار مؤثر
معایب:
✖ نیاز به جراحی
✖ بازگشتناپذیر بودن
۴.۲ وازکتومی در مردان
بستن لولههای انتقالدهنده اسپرم در بیضهها
مزایا:
✔ بدون تأثیر بر میل جنسی
✔ مؤثر و دائمی
معایب:
✖ نیاز به عمل جراحی
✖ عدم بازگشتپذیری در بیشتر موارد
نتیجهگیری
روشهای پیشگیری از بارداری بسیار متنوع هستند و انتخاب بهترین گزینه به شرایط جسمی، سبک زندگی، و برنامهریزی برای آینده بستگی دارد. در صورتی که قصد انتخاب یک روش مناسب دارید، مشورت با پزشک متخصص ضروری است.
[…] روش پیشگیری از بارداری به شرایط فردی بستگی […]
[…] ترکیبی از استروژن و پروژسترون هستند که معمولاً برای جلوگیری از بارداری یا درمان جایگزینی هورمونی تجویز […]