در هفته یازدهم بارداری، جنین شما تقریباً ۴۱ میلیمتر طول دارد؛ یعنی به اندازهی یک انجیر کوچک! 👶
در این مرحله، سر جنین هنوز نسبت به بدن بزرگتر است، اما بدنش بهسرعت در حال رشد و شکلگیری است.
انگشتان دست و پا از هم جدا میشوند، ناخنهای ریز شروع به رشد میکنند و گوشهای کوچک و ظریف بهتدریج در جای خود قرار میگیرند.
این هفته، یکی از مهمترین مراحل رشد ظاهری و عصبی جنین بهشمار میرود و تغییرات جالبی در بدن مادر نیز دیده میشود.
👶 رشد و تغییرات جنین در هفته یازدهم بارداری
در هفته یازدهم بارداری، جنین شما وارد مرحلهای شگفتانگیز از رشد و حرکت میشود. او حالا میتواند دورههای کوتاهی از خواب و بیداری را تجربه کند — معمولاً بین ۵ تا ۱۰ دقیقه. حتی ممکن است با سرفه یا حرکت ناگهانی شما بیدار شود!
در این هفته، بدن، دستها و پاهای جنین سریعتر از سرش رشد میکنند و ظاهر او بیش از پیش به یک انسان کوچک واقعی شبیه میشود.
اکثر حرکاتش از طریق دستها و پاها انجام میشود؛ وقتی عضلههایش را تمرین میکند، ممکن است لگدهای کوچکی بزند — البته هنوز خیلی ضعیفاند و شما آنها را احساس نمیکنید.
👧👦 تفاوتهای جنسی در هفته یازدهم بارداری
اگر جنین شما دختر باشد، اکنون تخمدانهایش شکل گرفتهاند.
اگر پسر باشد، بیضهها و کیسه بیضه در حال تشکیل هستند.
با این حال، هنوز برای تشخیص جنسیت جنین با سونوگرافی کمی زود است و معمولاً در هفتههای ۱۴ تا ۱۶ امکانپذیر میشود.
شکلگیری اندامها و ارگانهای حیاتی جنین
در این هفته، ارگانهای حیاتی جنین تقریباً کامل شدهاند.
بافتهای ریه در حال تکامل نهایی هستند و سیستم گردش خون شما همچنان مواد مغذی و اکسیژن را به بدن او میرساند. با این وجود، خون خودِ جنین هم شروع به فعالیت کرده است.
در این میان، پانکراس او شروع به تولید انسولین و آنزیمهای گوارشی میکند و رودهها آماده میشوند تا در آینده وظیفهی هضم غذا را بر عهده بگیرند.
🦴 پوست، مو و استخوانها در هفته یازدهم بارداری
پوست جنین بهتدریج ضخیمتر و کدرتر میشود و فولیکولهای مو در زیر آن دیده میشوند.
استخوان فک او در حال سفت شدن است و اولین جوانه دندانهای شیری نمایان میشود.
حتی تارهای صوتی او نیز در حال شکلگیریاند — یعنی جنین شما بهزودی قادر خواهد بود صدا تولید کند!
🤰 تغییرات بدن مادر در هفته یازدهم بارداری
در هفته یازدهم بارداری، رحم شما بهسرعت در حال رشد است و لگن برای ایجاد فضای کافی بهتدریج گشادتر میشود. همین موضوع میتواند باعث بروز درد و کشیدگی در ناحیه بین ناف و کشاله ران شود.
این دردها معمولاً طبیعیاند و به دلیل انبساط عضلات و رباطهای نگهدارنده رحم ایجاد میشوند. با استراحت، بالا نگهداشتن پاها هنگام خواب و انجام حرکات کششی ملایم میتوانید تا حدی از درد لگن بکاهید.
اما اگر درد شدید یا همراه با خونریزی واژینال بود، حتماً با پزشک زنان و زایمان خود مشورت کنید تا احتمال مشکلات دیگر بررسی شود.
🧪 آزمایشهای ضروری در هفته یازدهم بارداری
در این هفته، زمان انجام تستهای غربالگری سهماهه اول بارداری فرا میرسد. هدف از این آزمایشها، بررسی احتمال بروز سندرم داون و سایر ناهنجاریهای کروموزومی در جنین است.
این غربالگری معمولاً بین هفته یازدهم تا چهاردهم بارداری انجام میشود و شامل موارد زیر است:
-
آزمایش خون برای اندازهگیری دو نشانگر مهم:
-
PAPPA (پروتئین A جفتی)
-
β-hCG (هورمون گنادوتروپین جفتی انسانی)
-
-
سونوگرافی انتی (NT Scan) برای اندازهگیری ضخامت پشت گردن جنین
نتایج این آزمایشها با توجه به سن مادر و سایر عوامل در یک فرمول ترکیب میشوند و در بیش از ۸۰٪ موارد میتوانند احتمال ناهنجاریهای کروموزومی را مشخص کنند.
🧫 آزمایشهای تشخیصی تکمیلی
اگر نتیجهی غربالگری اولیه مشکوک یا مثبت باشد، ممکن است پزشک آزمایش CVS (نمونهبرداری از پرزهای جفتی) یا آمنیوسنتز را برای تشخیص دقیقتر توصیه کند.
این روشها معمولاً در مراکز تخصصی و تحت نظر پزشک مجرب انجام میشوند.
حتی اگر نتیجه غربالگری احتمال خطر را نشان دهد، نتیجه قطعی فقط از طریق آزمایشهای تشخیصی مشخص میشود.
😮 ترشح زیاد بزاق در سهماهه اول
برخی از خانمها در سهماهه اول بارداری دچار افزایش ترشح بزاق دهان میشوند که گاهی با تهوع و استفراغ همراه است. این وضعیت نگرانکننده نیست و معمولاً تا پایان سهماهه اول از بین میرود.
نوشیدن جرعههای کوچک آب، جویدن آدامس بدون قند یا خوردن تکههای یخ میتواند به کاهش این احساس کمک کند.
💖 وضعیت شما در هفته یازدهم بارداری
🌸 تغییرات ظاهری و نگرانی درباره زیبایی
در هفته یازدهم بارداری ممکن است تغییرات ظاهری شما بیشتر شود.
بعضی از خانمها پوست درخشانتر و چهرهای شادابتر پیدا میکنند، در حالیکه برخی دیگر با جوشهای پوستی، تورم پاها یا چهره خستهتر مواجه میشوند. این تغییرات موقتیاند و بخشی طبیعی از روند بارداری هستند.
برای حفظ حس زیبایی و اعتمادبهنفس خود:
-
با انجام مانیکور و پدیکور ملایم حال خود را بهتر کنید.
-
از لباسهای بارداری شاد و راحت استفاده کنید.
-
کمی آرایش سبک میتواند باعث احساس نشاط شود.
به یاد داشته باشید که در این دوران، زیبایی واقعی شما از درون و حس مادرانهتان میدرخشد.
اگر نگرانی از افزایش وزن دارید، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید و از رژیمهای خودسرانه پرهیز نمایید، چون میتواند برای جنین مضر باشد.
🤕 سردرد و میگرن در هفته یازدهم بارداری
در این هفته ممکن است سردردهای میگرنی را تجربه کنید — حتی اگر قبلاً سابقه نداشته باشید.
میگرن معمولاً با درد در یک سمت سر، تهوع، حساسیت به نور یا صدا همراه است و ممکن است چند ساعت تا چند روز طول بکشد.
عوامل تحریککننده میگرن در بارداری شامل موارد زیر است:
-
رژیم غذایی: شکلات، گوشتهای فرآوریشده، پنیر مانده، نوشیدنیهای کافئیندار
-
محیط: نورهای شدید، دود، تغییرات آبوهوا
-
احساسات: استرس، خستگی یا بیخوابی
-
هورمونها: نوسانات شدید هورمونی در سهماهه اول
برای کاهش شدت سردردها:
-
در اتاقی آرام و تاریک استراحت کنید.
-
از کمپرس سرد روی پیشانی استفاده کنید.
-
به جای داروهای ضدالتهاب، فقط با توصیه پزشک از داروهای ایمن مانند استامینوفن استفاده کنید.
خبر خوب اینکه بیشتر خانمها با ورود به سهماهه دوم، شاهد کاهش دفعات و شدت میگرنها هستند، چون سطح هورمونها ثابتتر میشود.
💞 تغییر میل جنسی در هفته یازدهم بارداری
کاهش میل جنسی در سهماهه اول امری طبیعی است. تهوع، خستگی و تغییرات هورمونی ممکن است باعث شود تمایل جنسیتان کاهش یابد.
در مقابل، بعضی از خانمها در همین دوران افزایش میل را تجربه میکنند — هر دو حالت طبیعی است.
اگر میل جنسیتان کم شده و باعث ناراحتی در رابطه شده، سعی کنید صادقانه با همسرتان صحبت کنید.
بهجای تمرکز صرف بر رابطه جنسی، راههای دیگری برای نزدیکی عاطفی پیدا کنید:
-
پیادهرویهای دونفره
-
تماشای فیلم در کنار هم
-
ماساژ و در آغوش گرفتن
این دوره کوتاه است و معمولاً در سهماهه دوم میل جنسی به حالت طبیعی بازمیگردد.
واکنش اطرافیان و دوستان به بارداری شما
حالا که باردار هستید، واکنش دوستانتان ممکن است متفاوت باشد:
-
دوستانی که بچه دارند، تجربههای خود را با شما به اشتراک میگذارند و میتوانند راهنمای خوبی باشند.
-
دوستان بدون فرزند یا مجرد ممکن است نگران باشند که رابطهتان تغییر کند.
-
دوستانی که در بارداری مشکل دارند ممکن است احساس ناراحتی کنند. در برخورد با آنها مهربان و محتاط باشید.
اگر میخواهید خبر بارداریتان را اعلام کنید، با دوستان حساستر بهصورت خصوصی صحبت کنید. درک متقابل و صبوری، به حفظ رابطههای ارزشمندتان کمک میکند.
🥗 رژیم غذایی و ورزش در هفته یازدهم بارداری
🍫 اشتیاق یا تنفر از غذا در هفته یازدهم بارداری
در هفته یازدهم بارداری ممکن است گاهی نسبت به بعضی غذاها اشتیاق زیاد و نسبت به بعضی دیگر تنفر شدید داشته باشید.
اگر هوس خوراکیهای شیرین کردید، ایرادی ندارد گاهی کمی شکلات یا بستنی بخورید، اما نباید این خوراکیها جایگزین وعدههای اصلی شوند. برای کاهش کالری، میتوانید تنوع در مقدار کم را امتحان کنید؛ مثلاً هر روز مقدار کوچکی از چند نوع شکلات مختلف میل کنید.
اما اگر به غذاهای غیرخوراکی مانند آرد، پودر لباسشویی، خاک یا دانه قهوه میل پیدا کردید، فوراً با پزشک زنان مشورت کنید؛ این وضعیت به نام پیکا (Pica) شناخته میشود و میتواند برای سلامت شما و جنین خطرناک باشد.
اگر از بوی گوشت یا مرغ بدتان میآید، میتوانید پروتئین مورد نیاز بدن را از منابع دیگری مثل تخممرغ، لبنیات، حبوبات یا آجیل تأمین کنید.
🍣 آیا خوردن سوشی در بارداری مجاز است؟
خیر، در دوران بارداری باید از خوردن سوشی و هر غذایی که ماهی خام دارد خودداری کنید، زیرا ممکن است حاوی انگل، ویروس یا باکتریهای خطرناک (مثل هپاتیت A و لیستریا) باشد.
اگر به سوشی علاقه دارید، فقط سوشیهای پختهشده یا گیاهی (مثل سوشی سبزیجات یا تخممرغ) را انتخاب کنید.
برای اطلاعات بیشتر درباره ماهیهای مجاز، میتوانید مقالهی مصرف ماهی در دوران بارداری را بخوانید.
⚠️ نگرانی درباره MSG در غذا
MSG یا مونوسدیم گلوتامات نوعی افزودنی غذایی است که در برخی غذاهای صنعتی (مثل سوپ آماده و فستفود) وجود دارد.
اگرچه شواهد علمی نشان نمیدهند که MSG برای زنان باردار مضر است، اما مصرف زیاد آن میتواند باعث افزایش فشار خون، احتباس آب و سردرد شود.
بنابراین بهتر است از غذاهای طبیعی و کمنمکتر استفاده کنید.
🍎 مواد غذایی طبیعی یا ارگانیک در بارداری
بسیاری از مادران باردار ترجیح میدهند از غذاهای طبیعی و ارگانیک استفاده کنند. با اینکه انجمن تغذیه آمریکا (ADA) تأکید کرده تفاوت علمی قطعی بین ارزش غذایی مواد ارگانیک و معمولی وجود ندارد، اما کاهش مصرف آفتکشها میتواند تصمیم عاقلانهای باشد.
اگر بودجهتان اجازه میدهد، هنگام خرید میوه و سبزیجات، سعی کنید ۱۲ مورد پرآفتکش را از نوع طبیعی تهیه کنید.
| میوهها و سبزیجات با آفتکش زیاد | میوهها و سبزیجات با آفتکش کم |
|---|---|
| سیب | مارچوبه |
| فلفل دلمهای | آووکادو |
| کرفس | موز |
| گیلاس | بروکلی |
| انگور | گلکلم |
| شلیل | ذرت |
| هلو | کیوی |
| گلابی | انبه |
| سیبزمینی | پیاز |
| تمشک قرمز | خربزه |
| اسفناج | آناناس |
| توتفرنگی | نخود سبز شیرین |
🔸 در هر صورت، مهمتر از نوع خرید، این است که روزانه ۲ تا ۴ وعده میوه و ۳ تا ۵ وعده سبزیجات تازه مصرف کنید و آنها را همیشه با دقت بشویید.
🧘♀️ ورزشهای کگل (Kegel) در هفته یازدهم بارداری
با رشد رحم در هفته یازدهم، فشار روی عضلات کف لگن افزایش مییابد. این عضلات از مثانه، رحم و رودهها حمایت میکنند و اگر ضعیف شوند، احتمال بیاختیاری ادرار یا زایمان دشوارتر وجود دارد.
ورزشهای کگل (Kegel) باعث تقویت این عضلات و آمادهسازی بدن برای زایمان میشوند.
🔹 روش انجام تمرین کگل:
-
عضلات کف لگن را منقبض کنید؛ همانطور که میخواهید جلوی ادرار را بگیرید.
-
انقباض را ۴ ثانیه نگه دارید و سپس رها کنید.
-
این حرکت را ۱۰ بار پشتسرهم انجام دهید.
-
روزی ۲ تا ۳ نوبت تمرین را تکرار کنید.
💡 نکته: میتوانید تمرین کگل را در هر زمان انجام دهید — هنگام رانندگی، تماشای تلویزیون یا حتی در صف فروشگاه!
❓ سؤالات متداول در هفته یازدهم بارداری
🧒 اگر با کودک مبتلا به آبلهمرغان تماس داشتم، چه کنم؟
اگر پیشتر آبلهمرغان گرفتهاید یا واکسن آن را زدهاید، به احتمال زیاد در برابر بیماری ایمن هستید و جای نگرانی نیست.
اما اگر هرگز به آبلهمرغان مبتلا نشدهاید، فوراً با پزشک زنان تماس بگیرید. ممکن است پزشک برای پیشگیری، تزریق سرم ایمونوگلوبولین ضد واريسلا (VZIG) را توصیه کند. این تزریق فقط در صورتی مؤثر است که حداکثر تا ۹۶ ساعت پس از تماس با فرد بیمار انجام شود.
در دوران بارداری، ابتلا به آبلهمرغان میتواند باعث عفونتهای ریوی (سینهپهلو) یا در موارد نادر آسیب به جنین شود. پس زمان را از دست ندهید و حتماً مشاوره پزشکی بگیرید.
🤧 اگر با بیماریهای مسری دیگر در تماس بودم، چه کار کنم؟
در دوران بارداری نمیتوان از تماس با تمام بیماریهای ویروسی اجتناب کرد.
اما اگر فکر میکنید در معرض بیماریهای خاص زیر بودهاید، حتماً با پزشک تماس بگیرید و وضعیت خود را اطلاع دهید:
🔹 بیماری پنجم (Fifth Disease)
این بیماری ویروسی در کودکان شایع است و معمولاً با تب، راش پوستی و درد مفاصل همراه است. در بزرگسالان اغلب بدون علامت است، اما در موارد نادر ممکن است باعث کمخونی شدید جنین و حتی سقط جنین شود.
پیشگیری بهترین راه است: دستها را پس از تماس با کودکان بشویید و از وسایل شخصی مشترک استفاده نکنید.
🧫 سیتومگالوویروس (CMV) در هفته یازدهم بارداری
بیشتر بزرگسالان در طول زندگی خود یکبار به CMV مبتلا میشوند و معمولاً متوجه آن نمیشوند، زیرا علائمش شبیه سرماخوردگی خفیف است (تب، گلودرد، خستگی، ورم غدد).
اما اگر در سهماهه اول بارداری برای نخستین بار به CMV مبتلا شوید، احتمال خطر برای جنین افزایش مییابد. این ویروس میتواند باعث کاهش شنوایی، مشکلات بینایی یا عقبماندگی ذهنی جنین شود.
برای پیشگیری:
-
هنگام تعویض پوشک کودک، حتماً دستکش بپوشید یا دستها را بشویید.
-
از اشتراک وسایل شخصی با کودکان یا بیماران خودداری کنید.
اگر سابقه ابتلا به CMV دارید، احتمال آسیب به جنین بسیار کمتر است.
بیماری لایم در بارداری
بیماری لایم از طریق گزش کنه آلوده منتقل میشود. این بیماری معمولاً با کهیر قرمز، تب و درد عضلانی شروع میشود.
در مراحل اولیه، بیماری معمولاً خطر زیادی برای مادر یا جنین ندارد و با آنتیبیوتیکهای ایمن در بارداری (مانند آمپیسیلین یا سفالکسین) قابل درمان است.
برای پیشگیری از ابتلا:
-
پس از گردش در طبیعت یا تماس با حیوانات، بدن و لباس خود را بررسی کنید.
-
اگر کنهای روی پوست دیدید، با موچین تمیز سر آن را گرفته و بهآرامی بیرون بکشید.
-
کنه معمولاً برای انتقال باکتری، باید حداقل ۳۶ تا ۴۸ ساعت روی پوست باقی بماند؛ پس بررسی روزانه بدن میتواند از ابتلا جلوگیری کند.
بدون دیدگاه